TOP
[ een beetje experimenteren... (dit is een popup!) ]
Welk traject kies jeBij het in kaart brengen van de trajecten tussen de de verschillende trajecten zal het er natuurlijk ook van afhangen welk 'tegenover' je kiest. Tegenover flexibiliteit kan ik duidelijkheid (en negatief 'verharding') zetten. Dan staat natuurlijk het genoemde 'soft' aan het andere 'teveel'. Maar ik zou ook in de richting van structuur (en daarna starheid) kunnen denken. Dan komt natuurlijk 'chaos' in het 'negatief teveel' te staan. Je ziet dat het soms echt even goed kijken is wat je kiest als woord.
Nog eenmaal op een vier stations van het concepten traject op een rij.
Favoriet,overcompensatie, doorgeslagen ideaal of ivoren toren
Iedere sterke kant van iemand kan zich makkelijk ontwikkelen tot een zwakte. Ik ben zelf niet zo'n voetballiefhebber maar ik haal tegenwoordig regelmatig Johan Cruyff aan: "Ieder nadeel hep z'n voordeel." en natuurlijk geldt ook omgekeerd: "ieder voordeel hep z'n nadeel".
Voor iemand die heel erg doorslaat in het accenturen van z'n sterke kanten, iemand die heel sterk in zijn 'doorgeslagen ideaal' of 'ivoren toren' zit (kernkwadranten theorie: valkuil) is het vrij ingewikkeld is om in te zien dat die ivoren toren misschien ook wel een valkuil is. Bij een te hoog ingeschaald ideaal gaat dat nog wel. Maar regelmatig komt het voor dat mensen eigenlijk muurvast zitten op hun soort van ivoren toren.
Even een voorbeeldje: "Ik ben alleen maar liefdevol, ik ken geen agressie". Dat idee hebben kunnen mensen ook echt van zichzelf hebben, ze geloven het zelf oprecht. Maar daarmee zijn het natuurlijk gelijk ook wel een beetje enge mensen geworden. Je kan er ookrelatief zeker van zijn dat ze met al hun 'liefde' mensen zodanig zullen omstrengelen dat je ze alle lucht uit iemand knijpen. (leesvoer: kijk maar eens naar de [reddersrol]) Minzaam glimlachen zij naar de rest van de mensheid en zeggen dat zij niet echt beter zijn dan anderen... ze zijn alleen gewoon nog wat liefdevoller. Dat zij daarmee ook een beetje controlerender en bepalender zijn dan andere mensen, dat is ze vaak helemaal niet duidelijk op hun ivoren toren. En dat zij daar net zo vast zitten als iemand anders in een valkuil van, bijvoorbeeld, bitterheid en depressieve woede, dàt is ze vaak niet zomakkelijk duidelijk te maken.
Aan de andere kant komt het ook regelmatig voor dat mensen zichzelf lang omhoog gehouden hebben op kracht. Zij hebben zich de moeite waard gemaakt door hun sterke kanten te benadrukken, zodanig dat zij zichzelf daar behoorlijk mee hebben uitgeput en dat ze de neiging krijgen om even wat losser te gaan laten. En wat gebeurt er met een pendule die je op kracht al enige tijd laat uitzwaaien naar de ene 'te'-kant als die je vervolgens eindelijk eens los laat?...
precies!Je ziet dat ook regelmatig in de praktijk. Mensen die lang hoge eisen aan zichzelf hebben gesteld en die zich even helemaal laten gaan in het tegenovergestelde. Tijdenlang overmatig netjes maar als er twee drankjes genuttigd zijn dan slaat de liederlijkheid toe. Jarenlang overmatig empatisch en invoelend geweest naar de klanten en na een vakantie voelt zoiemand ineend een ergernis naar diezelfde klanten die onvoorstelbaar zou zijn geweest voor de vakantie waarin hij even los liet... (herkent u de eerste tekenen van burnout?)
Toch zijn mensen vaak behoorlijk gewend aan dat harde werken en ervaren dit niet eens meer. Vaak met een helf bewuste angst om in het 'negatief tegenover' te komen blijven ze zo hard werken dat zij in het 'negatief teveel' te blijven hangen.
Mensen ervaren hun positie als zij links vast zitten in het "negatief teveel" meestal als "normaal" en zij zien vaak ook niet de waarde van een klein stapje in de richting van de ontspanning. Zeker wanneer zij op een ivoren toren zitten dan zullen zij zich waarschijnlijk al op de plek zien waar zij terecht kunnen komen als zij een eerste grote stap hebben gemaakt. Een star persoon zal zich waarschijnlijk als gestructureerd ervaren. Een chaotisch mens op een ivoren toren vindt zichzelf waarschijnlijk flexibel. Een manische politicus ervaart zich waarschijnlijk als krachtdadig enzovoort enzovoort.
 |
De allergie
Het afschrikwekkend voorbeeldvan het negatief tegenover geeft vaak de angst die maakt dat wij zo lang en zo hard dezelfde kant op blijven werken en geen oog hebben voor onze eigen waarde. Het zorgt voor een allergie in de richting van een kwaliteit die we soms ook in ons verleden als 'te' hebben meegemaakt. Soms is het als afschrikwekkend voorbeeld duidelijk, soms is dat ook niet zo helder. Vaak wordt het onduidelijk in situaties waarin het een oud afschrikwekkend voorbeeld is, bijvoorbeeld wanneer het een angst van de ouders is. Je kan je voorstellen dat de angst om iets verkeerd te doen voor iemand in een Japans kamp ten tijde van WO II erg groot was. Je kan je voorstellen dat de opvoeding van hun kinderen na zo'n ervaring soms doordrenkt was van "je mag geen fouten maken want anders..." en dat dit 'want anders' met zo veel lading wordt doorgegeven dat je als kind bang wordt voor de dreiging waar de ouderfiguur onder heeft geleden. Of wat denk je van de angst voor ontdekking, of zelfs de ontdekking van het geheim van een kind van een ouder die vreemd is gegaan terwijl het kind in de buurt was... Lastig te ontdekken waar en vooral waarom je daar zo bang voor hebt leren zijn en lastig om te gaan snappen waarom de oefeningen soms zo ingewikkeld en beangstigend zijn terwijl zoveel andere mensen het zonder angst doen. Het is vaak een grote stap wanneer mensen van de ivoren toren durven af te stappen en toe gaan geven dat zij niet zo allergisch hoeven te zijn voor het afschrikwekkend voorbeeld.
Als je jezelf hier af mocht vragen wat je belangrijkste allergieën zijn? ...Schijf hier eens een lijstje met mensen waar jij jezelf wezenloos aan irriteert
en inventariseer vervolgens eens: "Wat is nou hun meest verwerpelijke eigenschap?"... Kijk dan nog eens naar dat lijstje: Voilá!
Het doel
Meestal zijn de ivoren torens waar wij ons op terugtrekken of de valkuilen waar wij automatisch iedere keer instappen juist de eigenschappen waar we redelijk tot goed in zijn. Het is waarschijnlijk wat teveel van dàt waar we goed in zijn (in de kernkwadranten werkwijze wordt dit dan ook wel de kernkwaliteit genoemd). Maar het is vaak zo dat mensen hun sterke kanten eerder te veel benadrukken en tegelijkertijd, pijnlijk genoeg, vaak te weinig van zichzelf waarderen, waardoor er regellmatig dingen mislopen in hun leven.
Het zou juist een volgende stap in hun ontwikkeling zijn wanneer men de sterke kant zodanig zou gaan gebruiken dat ie zich niet tegen je keert. En dat we onze eigen sterke kanten zodanisg zouden gaan waarderen dat we er ook de vruchten van mogen lukken. Van het 'negatief teveel' naar het 'positieve veel'de note ...*)note.
Het doel van het onderzoeken van een concepten traject is het herkennen van de kwaliteit die anderen in mij waarderen maar die ik van mezelf zo gewoon vind dat ik het misschien niet eens herken als kwaliteit. En dat heeft ook implicaties voor de dingen die je van andere mensen mag verewachten. Als je van jezelf erkent dat je ergens gewoon goed in bent, dan betekent dit dat je er ook rekenschap van hebt wat je vraagt aan anderen om te doen wat jij doet. Als ik als conservatoriumpianist aan mijn pianostudent vraag in de derde les: "speel mij dit stukje van Rachmaninov eens even na?" Dan doe ik die student immers geen recht op z'n eigen niveau.
Het eigen ''positieve veel' is dus ook vaak iets dat je te veel van andere mensen kan eisen, gewoon omdat je niet in de gaten hebt wat je van ze eist. "Dat doe toch gewoon..." is een typische uitspraak die aan de andere kant tot grote misverstanden kan leiden omdat iemand daar misschien wel veel meer moeite mee heeft dan jij. Je bent daar zó goed in dat het voor jou onvoorstelbaar is dat zoiets inspanning vereist bij een ander. Het gevolg daarvan is dus ook dat je niet snel een ander zult complimenteren met dingen die voor hem/haar hartstikke knap waren omdat je het gewoon niet "knap" vindt om het te kunnen want... "ik doe dat al jaren!"
En nou blijven mensen meestal niet de dingen doen die jij zo graag wenst als zij daar geen complimentjes voor krijgen...Nou is het in het dagelijkse leven niet zo eenvoudig om waardering te krijgen voor de sterke kanten die gevoelsmatig zo dicht liggen bij de ivoren toren of de automatismen van de valkuil waar we iedere keer met open ogen intuinden. We lijken op die positie vast te zitten en komen er maar moeilijk weg. Wanneer we daar wat meer beweging in willen krijgen dan zullen we daar vaak voor moeten oefenen in de richting van het afschrikwekkend voorbeeld. We hoeven daar niet aan te komen maar het is wel de eigenschap die we vaker moeten oefenen om zodoende een eerste grote stap te doen in de richting van het midden waar je mogelijk meer rust ervaart.
De uitdaging / de oefening /de Blinde vlek
De uitdaging voor een leven is het natuurlijk om de slingerbeweging in het 'O.K.-gebied' te krijgen. Het zal meestal ook de oefening zijn. Wanneer ik mij uit angst voor chaos heb teruggetrokken op mijn ivoren toren van rust, reinheid en controle dwang dan zal ik moeten oefenen in flexibiliteit om op mijn sterke kant uit te komen: structuur.
Vaak zullen de mensen die in de valkuil zitten erg opzien tegen de uitdaging als te moeilijk. Terwijl mensen op hun toren vaak eerder neerkijken op de uitdaging als oninteressant.
In beide gevallen is het belangrijk dat er regelmatig geoefend wordt.Een blinde vlek is een gebiedje in het oog dat we niet kunnen gebruiken om te zien. We merken het niet in het dagelijks leven maar in ieder oog hebben we een duidelijke blinde vlek. En dat we die blinde vlek niet zien, dat heeft er alles mee te maken dat we onze fantasie gebruiken om die blinde vlek in te vullen. Wanneer je een duidelijke stip zet op een wit papier en je houdt het op de juiste plek voor je ogen terwijl je rechtuit blijft kijken, dan zie je ineens die punt wegvallen omdat het in deblinde vlek van allebeid je ogen valt. Dat gebeurt ook op het psychologische vlak. Je ziet niet dater iets positiefs zou kunnen zijn aan iets dat zo dicht in de buur van je allergie zit. Goeie kans is zelfs dat je niet kunt herkennen wanneer het OK-gebied eindigt en waar het te-gebied begint.
Het kunnen namelijk behoorlijk hardnekkige fantasieën zijn die maken dat ik me graag wil blijven vasthouden aan de invulling die ik zelf geef aan mijn favoriete blinde vlekken.
De Speelruimte
In de slingerbeweging bestaan er dus aan twee kanten gebieden die 'teveel' zijn, die zijn vaak nog wel aardig te herkennen. Maar hoe groot is eigenlijk de speelruimte die je jezelf gunt. Eigenlijk is er een heel groot gebied zonder meer O.K... Maar herken je de speelruimte wel die je hebt? Vaak blijven we zo vast hangen in onze eigen maniertjes terwijl er zo veel meer speelruimte te vinden zou kunnen zijn.
Nut voor coaching en therapie
In de begeleiding van mensen, en trouwens ook wanneer je zonder coach jezelf zit te analyseren, is het belangrijk om naar de juiste woorden te zoeken zodat je de mogelijkheid krijgt om jezelf te sturen. Woorden kunnen helpen om te zoeken naar daden ie zinnig zijn, naar dingen die we kunnen doen om onze emoties te veranderen, om onze verwachtingen bij te stellen of om een betere kijk op de wereld te leren krijgen. Woorden helpen ons om met anderen te praten over de dingen die voor ons belangrijk zijn zodat we hen kunnen overtuigen of om hulp kunnen vragen. Wanneer we dus willen veranderen zullen we moeten nadenken over de woorden die we op onze slingerbeweging kunnen plakken.
Spanningen in het traject
Het zal duidelijk zijn dat er verschillen bestaan tussen de verschillende posities op het traject van de pendule. Dat zijn verschillen die vaak onvoldoende door mensen zelf worden waargenomen en daardoor worden vaak de verschillende posities in het traject met elkaar verward. Daarom kan het verstandig zijn om deze verschillen tussen de diverse posities en de spanningen daartussen nader te bekijken. Want zij zijn eigenlijk stuk voor stuk op hun eigen manier interessant om te onderzoeken.Daar is wel een levenslesje of zes uit te destileren, zal ik maar zeggen
- Dat de favoriete overcompensatie van het 'negatief teveel' tegenover het afschrikwekkende 'negatief te veel' staat, dat hoeft niet zoveel betoog en is vaak de minst interessante.
- Maar wat is de spanning tussen het doel, het 'positieve veel' en de afschrikwekkende allergie voor het 'negatief te veel' aan de overkant? Zit daar soms angst misschien? (en zo ja: waarvoor en waar komt die vandaan?)
- Wat is het grote (!) onderscheid tussen het de afschrikwekkende allergie voor het 'negatief te veel' aan de overkant en de uitdagingde oefening van het 'positief tegenover'. Of worden deze twee nogal eens met elkaar verward?
- Waarin verschilt het 'positief tegenover' van de favoriete overcompensatie van het 'negatief teveel' en wat maakt dat het positiefis.
- Hoeveel speelruimte zit er niet tussen tussen het 'positieve veel' en het 'positief tegenover'
- en als laatste: Wat zit er toch eigenlijk, goed beschouwd, een wereld van verschil tussen de favoriete overcompensatie van het 'negatief teveel' ten opzichte van het doel, het 'positieve veel'...
...
Epiloog
Waarom schrijf ik in dit verband een stuk over slingeren?Notes:
Omdat er veel ingewikkelde termen en lege spreukjes zijn om dit fenomeen te beschrijven en omdat er veel ruzies zijn tussen mensen die ieder aan hun eigen kant van het traject blijven hangen terwijl zij veel van elkaar zouden kunnen leren.
Omdat er zoveel nodeloze spanning en nutteloze energie blijft zitten in het gevecht om in de valkuil of op de ivoren toren te blijven. Als we ons laten leiden door de angst voor het afschrikwekkend voorbeeld is de kans groot dat we nodeloos veel spanningen op de hals halen en veel energie vergooien...
Een paar goede gesprekken over de valkuilen, de uitdaging, misschien de angst maar zeker de volgende stap kunnen zo veel energie terugwinnen.
- *)'positief' versus 'negatief' ...
- in dit model spreek ik over positief en negatief. Daarbij doel ik niet op algemeen positieve of algemeen negatieve waarden. Het is vanuit de persoon zelf. Over het algemeen beoordeelt iemand zijn ivoren toren als een 'positieve' waarde. Bij voortschrijdend probleem inzicht wordt het nog wel eens als "valkuil" beschreven maar veelal is dat dan toch een valkuil die wel een hoop positieve connotaties heeft (en waar we allemaal keer-op-keer glimlachend instappen)... ook al weten we soms achteraf dat we "het wéééér gedaan hebben..."
- Een ander zal juist als positief beoordelen wat ik als negatief beoordeel. Waarschijnlijk hebben de mensen waar ik allergisch op reageer juist het tegenovergestelde verhaal. Waarschijnlijk ervaren zij 'hun pendule' precies hetzèlfde maar is 'positief' en 'negatief' gespiegeld...
- (iets waar ik overigens gráág gebruik van maak in relatietherapie en coaching van (werk) relaties!)
- ik ben de eerste om te verkondigen dat positief en negatief niet bestaat, wat misschien wel zichtbaar wordt uit het feit dat vaak het "negatief tegenover" geoefend moet worden om het doel te bereiken. Ik gebruik de termen als de persoonlijke referenties.
- ...terug naar de tekst
![[^]](../pics/pylupsml.gif)
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20010907