Wat is verslaving? .01

als iemand probeert om jou "de oren te wassen"... dan wil ie blijkbaar erg graag dat je luistert...

Ik en mijn verslaving (informatie rond verslaving)

Uitleg: Wat is verslaving?...Deel I

inhoud:

Inleiding
- Wel-of-niet
Het middel zelf...
Afhankelijkheid
De subjectieve ervaring van verslaving
Deel II

[Q] uestion: Wanneer is iemand verslaafd?

[A] nswer: Een simpele vraag maar er zitten veel kanten aan het antwoord.

Inleiding

Er zijn een aantal manieren om over verslaving te denken.
We kunnen de ervaring van verslaving centraal stellen, we kunnen de effecten van het middel op het brein centraal stellen, we kunnen kijken naar de effecten voor de omgeving en de verschillende levensgebieden
Op andere plekken gaan wij er ook al op in dat het niet eenvoudig is om een énduidige definitie van verslaving te geven. Toch gaan wij hier proberen daar een aantal dingen over te zeggen. Veel mensen hebben geprobeerd om 'verslaving' te definiëren in termen van aantallen: "iemand is verslaafd als hij/zij X glazen per dag drinkt".
Dat kunnen hele zinnige 'sneltests' zijn, die inderdaad een aardige eerste indruk kunnen geven of er een probleem aan het ontstaan is. Maar wat moet je dan met iemand die zich òf in slaap drinkt, òf in slaap slikt met slaapmedicatie en een joint. Is die niet verslaafd aan de werking van alcohol?
Wat moet je met iemand die wekenlang véél te veel drinkt en die dan met al z'n doorzettingsvermogen drie weken niets drinkt (overigens nauwelijks in staat is om ook maar aan iets anders te denken dan drank)... Is die niet verslaafd?...
Naar aanleiding van de DSM III reserveren veel mensen ^*)note de term "verslaving" voor psychoactieve middelen. Toch bereiken ons regelmatig berichten van mensen die zich ernstig "verslaafd" voelen aan gokken, seks, hardlopen of andere vormen van gedrag waarbij het gaat om de psychische effecten van de 'interne chemie', zonder toegevoegde middelen van buitenaf...

TOP

Wel-of-niet

Alléén al de vraag of iemand nou "wèl-of-niet verslaafd is" is eigenlijk al niet zinnig.
Moeten we de opmerking dat iemand die 3 keer heroïne heeft gerookt en die meldt dat ie echt wat moet hebben voor z'n verslaving (de lichamelijke verslaving begint zo rond de 5 keer gebruik) net zo serieus nemen als iemand die door de alcohol een huwelijk en een baan en een dak boven het hoofd is kwijtgeraakt en die toch nog iedere dag wenst te drinken.
Ik hoop dat duidelijk zal zijn dat hier geen eenduidige antwoorden op te geven zijn.
Verslaving is een proces en het is een proces met verschillende stappen.
De eerste experimenteerfase is zonder veel direct verslavingsgevaar. Zelfs bij het gebruik van hard-drugs betekent het eerste gebruik nog lang niet dat iemand automatisch verslaafd is. Ook regelmatig gebruik hoeft nog geen verslaving in te houden als er maar rekening mee wordt gehouden dat iedere 'kick' ook een afkick nodig heeft.
Er is vervolgens nog een risicofase waarin niet zozeer het plezier van het gebruik centraal staat maar waarin steeds duidelijker het middel doelgericht wordt ingezet om een bepaald effect te bereiken. Een effect dat direct het gevolg kan zijn van het gebruik (zoals verdoving, stimulering of een verandering van het bewustzijn) of het kan ook een meer psychologisch of emotioneel effect zijn doordat het gebruik afleidt van bepaalde gevoelens, herinneringen of gedachten.
Uiteindelijk kan er een verslaving ontstaan waarin het gebruik steeds meer centraal komt te staan in het leven. Zelfs zó centraal dat iemand op een bepaald moment het gebruik wel kan stoppen maar dat het middel toch nog jarenlang centraal staat in hun dagelijks leven.

.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.
V E R S L A V I N G S P R O C E S
G E B R U I K	de norm	Begin-fase (benieuwd)				Risico-fase (twijfel begint)			Verslavingsfase begin => ernstig
										v
						r			v	v
					r	r	r	v	v	v
			b	b	r	r	r	v	v	v
	n	b	b	b	r	r	r	v	v	v
R E D E N	'enig gebruik' is, in onze cultuur, 'normaal'	Het start met een experiment / om het plezier, de fun, om de rust of de actie (afhankelijk van het middel).			Het middel wordt gerichter gebruikt om een doel te bereiken Voor sommige middelen is tolerantie merkbaar.			Doel van het gebruik wordt het gebruiken zelf / twijfel wegnemen (ontkenning problematiek) / opgegeven hoop
ervaring		het genieten staat centraal			het beoogde effect van het middel staat centraal			het middel en de angst voor de afkick staat centraal
.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.

TOP

Het middel zelf...

Natuurlijk speelt de chemie van de drug een belangrijke rol bij iedere verslaving. Iedere drug heeft natuurlijk zijn eigen specifieke werking en effecten en daarnaast heeft het specifieke eigenschappen op het gebied van [afhankelijkheid], [tolerantie], [intoxicatie] of [deviantie] (waar elders meer over gesproken is).
Toch willen wij, zoals misschien al wel duidelijk geworden is, de verslaving niet alleen maar afhankelijk stellen van de werking van het middel. Verslaving aan een middel kan zeker in de hand gewerkt worden door de eigenschappen van het middel maar om daarmee een definitie van "verslaving" te willen geven, dat is waarschijnlijk toch te beperkt zoals wij verder zullen zien en zeker over 'afhankelijkheid' is nog wel het nodige te vertellen.

TOP

Afhankelijkheid

Bij matig ofwel "gecontroleerd" / "sociaal" gebruik kan er al sprake zijn van (enige) geestelijke afhankelijkheid van een bepaald middel. Mensen kunnen bemerken dat bepaalde dingen makkelijker afgaan. Gesprekken met andere mensen, praten of denken over bepaalde gevoelens of juist het uithouden van eenzaamheid. Het kunnen allemaal aspecten van het leven zijn die soms zodanig met middel verknoopt kunnen raken dat het moeilijk wordt om die dingen te doen zonder. Dus dan kan je wel spreken van afhankelijkheid.
Bij intensief gebruik kan geestelijke afhankelijkheid zeer groot zijn. Mensen die een borrel nodig hebben om de dag te beginnen, een jointje gerookt moeten hebben voor zij naar huis kunnen gaan, of gesnoven moeten hebben om hun ouders onder ogen te komen...
Allemaal vormen van afhankelijkheid. En waar het begint als een 'truuk' om jezelf beter te voelen, situaties beter aan te kunnen, daaruit groeit uiteindelijk een verslaving die het nodig maakt om te gebruiken zodat je jezelf niet slecht zult voelen.
(lees eventueel: [drang en dwang] bij verslaving).

TOP

De subjectieve ervaring van verslaving

Er zijn argumenten om verslaving te bekijken vanuit de persoonlijke ervaring, van 'binnenuit' als het ware.
"Je bent verslaafd als je jezelf verslaafd voelt..."
Er zijn nog steeds geen duidelijke biologische veranderingen gevonden waaraan we eenduidig kunnen zeggen dat de mens met een dergelijk brein wel verslaafd moet zijn. We kunnen niet eens zeggen dat er door het gebruik specifieke reacties zijn in het brein van de verslaafde. We kunnen verslaafd zijn aan de verdoving door alcohol of aan de stimulerende werking van cocaïne. Maar mensen kunnen voor hun gevoel ook verslaafd zijn aan de bewustzijnsverandering door cannabis, of zelfs aan de kick van het harde werken (voor de [workaholic]) of gokken (voor de gokverslaafde), de lichamelijke effecten van seks voor de seksverslaafde, zelfs bulimia wordt door een aantal mensen wel met "eetverslaving" aangeduid en sommige sporters hebben zonder meer afkickverschijnselen als zij een tijdje niet kunnen sporten. Het 'middel' dat de verslaafde gebruikt om het gewenste effect te krijgen hoeft dus niet eens per sé een chemisch middel te zijn, het kan voor de verslaafde zelfs een bepaald gedrag zijn dat dit bewerkstelligt.

De verslaafde-ervaring

De ervaring verslaafd te zijn is voor ieder individu (in een bepaalde situatie):

Verslaving is een alles overheersend en een héél sterk gevoel.
Het middel geeft iemand de ervaring dat hij/zij een vorm van controle heeft over zijn/haar gevoelens, doordat:

het gebruik aanvankelijk een aangenaam gevoel geeft (lichamelijk en/of emotioneel),
er lijkt (leek) een zekere mate van voorspelbaarheid te zijn in de reactie op het gebruik
het gebruik brengt negatieve gevolgen met zich mee die maken dat de verslaafde op een andere manier in het leven komt te staan dan niet-verslaafden.

De ervaring dat "degeen die zojuist heeft gebruikt" iemand anders lijkt te zijn dan "degeen die zojuist spijt heeft gekregen van het gebruik".
Dergelijke ervaringen kunnen maken dat een optelsom van verschillende dingen een heftige behoefte kan geven aan het gebruiken van het middel. Moeilijke levenservaringen als het verlies van controle, veiligheid of voorspelbaarheid kunnen maken dat het min-of-meer emotionele 'besluit' wordt genomen om toch maar weer liever te vertrouwen op de bekendheid van het middel.

TOP

De ervaring verslaafd te zijn?

Wat is het dan voor ervaring om jezelf verslaafd te voelen?

Het is een sterke ervaring. Het lijkt soms niet zo sterk als je nèt gebruikt hebt. Veel mensen zeggen (en dat menen zij ook echt op dat moment) dat zij best zouden kunnen stoppen, juist als zij net gebruikt hebben. Maar als er een poosje geen sprake geweest is van het 'middel' dan is het een ervaring, sterker dan alle andere belevingen. Zo sterk dat er géén andere mogelijkheid lijkt te zijn dan toe te geven aan de verslaving.
Het toegeven aan de verslaving geeft aanvankelijk een aangenaam gevoel. Het lijkt dan vaak een gevoel van controle of van macht te geven.

Dit wordt nog versterkt omdat het een sterk gevoel is dat ook zo voelt als dat dit verwacht werd.
Het gevoel van macht of controle wordt nog belangrijker omdat de verslaving vaak maakt dat andere levensgebieden onderbelicht blijven en dat je jezelf daarin als machteloos ervaart.

Daarnaast ontstaan er door de verslaving negatieve ervaringen die weer de mogelijkheid ondermijnen om positieve ervaringen op te doen zonder dat er gebruikt is.
Zo ervaar je dat het leven zonder gebruik steeds maar vervelender wordt en dat alleen het leven maar mèt gebruik maar de moeite waard lijkt te zijn. Het gebruiken geeft het voor ieder mens noodzakelijke gevoel van veiligheid, voorspelbaarheid, macht, controle en bevestiging (zelfs al weet de gebruiker héél goed dat de verslaving uiteindelijk de weg afsnijdt naar andere manieren van levensgeluk).

TOP

Nadelen van de subjectieve benadering

Er zijn natuurlijk ook redenen om de definitie van verslaving niet te zoeken in de subjectieve ervaring. Want het is soms voor mensen in de omgeving van de verslaafde heel duidelijk dat iemand verslaafd is terwijl de ontkenning die we later zullen tegenkomen ervoor zorgt dat iemand werkelijk niet van zichzelf kan vinden dat er sprake zou kunnen zijn van "verslaving".
Daarnaast is het voor sommige mensen met een dwangneurose toch 'prettiger' om zichzelf als "verslaafd" te zien, dan om onder ogen te zien dat zij hun dwang onder ogen moeten zien (dat er veel dwangeneurotische aspecten aan verslaving zitten zullen wij in [deel twee] zien en ook elders schrijf ik nog het nodige over [drang en dwang] bij verslaving).

Hoe verslaafd ben ik?

Prioriteiten: Van de dingen die er moeten gebeuren, de boodschappen die moeten worden gehaald op een dag: Hoe hoog staat het middel dat ik gebruik op mijn prioriteiten lijstje?
Angst voor onthouding: Wordt ik onrustig als ik mijn middel niet in huis heb of niet genoeg voor deze dag in huis dreig te hebben?
Risico's: Heb ik zelf, of degeen met wie ik samen leef of samen werk, wel eens een verhoogd risico gelopen op een klein ongelukje of een groter ongeluk?
Sociale effecten: zijn er dingen die ik niet goed aandurft zonder gebruik of zijn er dingen die je onder invloed van jouw middel gedaan hebt die een gevoel van schaamte geven?
Gewenning: Merkt u dat u meer van het middel nodig heeft om eenzelfde effect te krijgen?
Continu gebruik: Heb je ooit gedacht een kater te moeten opvangen met hernieuwd gebruik (schulden te moeten oplossen door opnieuw te gokken)
Prestatie:Ben ik door mijn gebruik ooit in een situatie gekomen waarin ik minder goed functioneer op mijn (al-dan-niet-betaalde) werk, in mijn rol als opvoeder of in mijn studie?

Wanneer u bij meer dan twee van de bovenstaande vragen een onrustig gevoel krijgt...

TOP

Notes:

*)Bijvoorbeeld:
Jansen A, Merckelbach H, Hout M v/dn: Experimentele psychopathologie: een inleiding:Van Gorcum, Assen, 1992.
...terug naar de tekst

TOP

Deel II

In deel II wordt uitgebreider ingegaan op de verslaving in ons brein en de manier waarop wij naar de invloed van het middel op de verschillende levensgebieden kunnen kijken.
Zie: [Wat is verslaving? .02]

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

zelfhulp diskette "ik en mijn verslaving - self management"

...wie maat houdt kan veel genieten

Mag ik je mijn nieuwe project van harte voorstellen:[http://www.stopookmetdrinken.nl], ook wel bekend onder [CompuCoach Self Management Alcohol]...
Nog niet helemaal af maar serieuze bezoekers zijn welkom voor een testfase!

Hoe verslaafd ben ik?
Prioriteiten: Van de dingen die er moeten gebeuren, de boodschappen die moeten worden gehaald op een dag: Hoe hoog staat het middel dat ik gebruik op mijn prioriteiten lijstje? Angst voor onthouding: Wordt ik onrustig als ik mijn middel niet in huis heb of niet genoeg voor deze dag in huis dreig te hebben? Risico's: Heb ik zelf, of degeen met wie ik samen leef of samen werk, wel eens een verhoogd risico gelopen op een klein ongelukje of een groter ongeluk? Sociale effecten: zijn er dingen die ik niet goed aandurft zonder gebruik of zijn er dingen die je onder invloed van jouw middel gedaan hebt die een gevoel van schaamte geven? Gewenning: Merkt u dat u meer van het middel nodig heeft om eenzelfde effect te krijgen? Continu gebruik: Heb je ooit gedacht een kater te moeten opvangen met hernieuwd gebruik (schulden te moeten oplossen door opnieuw te gokken) Prestatie:Ben ik door mijn gebruik ooit in een situatie gekomen waarin ik minder goed functioneer op mijn (al-dan-niet-betaalde) werk, in mijn rol als opvoeder of in mijn studie?
Wanneer u bij meer dan twee van de bovenstaande vragen een onrustig gevoel krijgt...

	Wegwijzer op deze HelpDisk	HelpDisk.nl
	Home-page van deze HelpDisk
	Inhoudelijke vragen

inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns

E-mail een bekende...
Het email adres van uw bekende:
Uw eigen email adres: