Psycho-educatie

Therapie: Over de R.E.T. van A. Ellis

inhoud:

• Albert Ellis
• Over de R.E.T. van A. Ellis

TOP

de grondlegger van de Rationeel Emotieve Therapie.

Albert Ellis (geb. 1913 in Pittsburgh, USA) heeft in zijn jeugd geleerd dat allerlei lichamelijke handicaps onder controle zijn te krijgen doordat hij zelf aan een ernstige nierziekte leidde die hem een grote achterstand bezorgde op school (die hij later weer inhaalde). Zo waren er in zijn leven vaker 'setbacks' die hij actief heeft aangepakt. Zijn huwelijk liep stuk. Zijn podiumvrees pakte hij zelf aan door zich, waar mogelijk, te dwingen tot het houden van redevoeringen. Zijn angst om een blauwtje te lopen door een zelfgemaakt desensitisatie-programma door in de Botanische tuinen niet op een ander bankje te gaan zitten als hij een redelijk aantrekkelijke vrouw zag maar op hetzelfde bankje als zij (van de 130 vrouwen zijn er 100 geweest waar een gesprek mee ontstond ook al kwamen daar verder geen relaties uit voort).
Ondertussen had hij interesse voor de oude Griekse filosofen waarbij met name de wijsgeer Epictetus tot zijn verbeelding sprak. "Het zijn niet de gebeurtenissen die de mensen angstig maken, maar slechts de wijze waarop mensen ze bekijken" is dan ook de basis geworden van de RET.
In zijn benadering was het belangrijk om emotioneel oprecht te zijn, belangrijker dan 'strategisch' te zijn ook al heeft dat nog wel eens wat extra tegenwind verzorgd. Omdat hij bijvoorbeeld één van de eersten was, die de moed had om hardop te zeggen dat de meeste huwelijken niet zo monogaam waren als dat veel huwelijkspartners beweerden kreeg hij in zijn carrière nogal wat 'tegenwind'. Dit werd hem niet in dank afgenomen door de puriteinse omgeving en het heeft ook later in zijn carrière nog voor de nodige tegenwerking gezorgd toen de RET inmiddels al ontwikkeld was.

Ondertussen merkte hij hoe angst vaak de basis was voor allerlei seksuele problemen. Omdat hij merkte dat hij mensen daar op een goede manier raad in kon geven maar nog de nodige papieren miste ging hij rond zijn 30e psychologie studeren met aansluitend een psychoanalyse opleiding (Karen Horney Institute). Zodat hij in '52 zijn eigen praktijk in Manhattan kon starten.
De psychoanalyse gaf Ellis echter niet wat hij ervan verwachtte en hij ontwikkelde zijn eigen methode waarbij hij zeer on-[Freudiaans] zijn cliënten aanspoorde en met hen discussieerde. De oorzaken van de problemen werd door hem ook steeds minder in de jeugd gevonden maar veel meer in de manier waarop mensen over zichzelf dachten en de dingen die de mensen deden.
Hij ging te rade bij de ideeën van Alfred Adler, Karen Horney, John Watson, liet zich inspireren door verschillende denkrichtingen en maakte gebruik van zijn eigen levenservaring om tot een nieuwe manier van denken te komen.

Er zijn bij ieder mens zogenaamde iBÕs (irrationele basisgedachten) en die moeten vervangen worden door rBÕs (rationele basisgedachten).

In zijn eerste vorm (de "Rational Psychotherapy") ging dan ook de aandacht naar de manier van denken in plaats van de Freudiaanse "overdrachtsneurose" (de basis van de Psycho-analytische therapie).
Hij merkte echter ook in zijn therapieën dat het lang niet altijd voldoende was wanneer de mensen tot rationeel inzicht waren gekomen maar nog niet tot rationeel inzicht. Daarbij bleek hem het belang van het doen in het dagelijks leven, dat veel meer effect leek te hebben op het gevoel dan er alleen maar over te denken. "Negative selftalk" en "huiswerk-oefeningen" (juist die dingen gaan doen die je eng vindt) vulden de rational psychotherapy aan tot de basis van zijn Rationeel Emotieve Therapie (RET). En in 1959 stichtte Ellis zijn eigen instituut voor Rationeel Emotieve Therapie in New York.

In de RET zijn nog steeds de ideeën terug te vinden van de oude Griekse filosofen die Ellis zo waardeerde. En wel met name het gedachtengoed van de stoïcijnen is nog goed te herkennen. Deze gingen namelijk uit van de volgende principes:

• niet denken maar doen
• laat je niet teveel meeslepen door je gevoelens.

Ellis benadrukt dat mensen een actieve rol moeten spelen als ze van hun problemen af willen komen en hij heeft heel scherp in kaart gebracht dat de verlammende werking van angst daarbij in de weg kan staan. Ook de starre manier van denken die ontstaat door alle dingen die wij (menen te) moeten (musturbatory thinking) wordt door Ellis ontkracht.

TOP

Alhoewel er zeker veel aandacht is voor de ratio is de RET dus niet een vorm van begeleiding die louter en alleen maar aandacht heeft voor het rationele denken, zoals dat door sommige critici wel wordt gezegd. Er is daar naast veel aandacht voor het doen en ook voor het gevoel. Maar daar worden wel duidelijke grenzen aan gesteld. Bijvoorbeeld: "Huiswerk" dat geen gevoelens oproept is geen huiswerk. Het "huiswerk" dat in deze therapie wordt gegeven is wel degelijk een emotioneel proces. Want het is de bedoeling om bezig te zijn met de dingen die je voelt wanneer je (weer) dingen gaat doen die je lang niet gedurfd hebt.
Niet alleen dat, want "gevoelens" zijn zelfs de basis voor het onderzoek naar de irrationele gedachtes die het leven zo vervelend kunnen beïnvloeden. Maar Ellis stelt ook duidelijke grenzen aan gevoel. Het heeft geen zin om alle gevoelens al te serieus te nemen. Een belangrijke grens die bijvoorbeeld kan worden gesteld aan gevoelens, is de volgende. Er kan een verschil worden aangebracht in "terechte gevoelens" (appropriate feelings) zoals (negatief) bedroefdheid, spijt, verveling, frustratie, ergernis en (positief)liefde, blijheid, plezier en nieuwsgierigheid en "onjuiste gevoelens" als (negatief) vijandigheid, depressies, gevoelens door grootheidsfantasieën of waandenkbeelden.

Natuurlijk is het altijd een risico om te praten over "juist" en "onjuist" (had Jezus een "juiste" boosheid toen hij de kooplui van de tempeltrappen af zweepte?). Maar door dit in het licht te zetten van effectiviteit (namelijk: niet-functioneel gedrag dat uit deze gevoelens voortkomt) ontstaat er toch een flexibel waardesysteem dat dit risico redelijk kan omzeilen. En doordat hij uitgaat van "hedonisme op lange termijn" ontstaat de mogelijkheid om enerzijds aandacht te blijven houden voor de leuke en lekkere kanten van het leven terwijl aan de andere kant ook de ethische lange termijn aspecten niet tekort komen.

Alleen maar denken aan de bevrediging van de directe behoeften leidt op den lange duur niet tot een gelukkig leven. Rationele mensen kijken verder dan hun neus lang is. Naar aanleiding hiervan heeft hij een breed (maar soms wat star) beeld over het profiel van 'een verstandig levend mens ( zie bijvoorbeeld: pag. 26-27 in Jan Verhulst, RET Gezond verstand als therapie, Swets & Zeitlinger A'dam Lisse '91).

Ook over de verhouding tussen "het verleden" en de toekomst zegt Ellis een aantal dingen. Te veel graven in de gevoelens van het verleden geeft volgens Ellis lang niet altijd veel produktief materiaal om verder mee te werken.

Al-met-al is de RET een therapie die veel mensen kan helpen om niet alleen inzicht te krijgen in zichzelf maar vooral ook aan te moedigen om iets te gaan doen aan hun problemen. Uiteraard heeft iedere therapievorm zijn beperkingen en (mijns inziens) soms kan het ècht nodig zijn om meer te gaan graven in het verleden. Maar de RET heeft een (nogmaals; mijns inziens) héle gezonde aandacht voor het praktisch oefenen en voor de toekomst en dat zijn dingen die nog wel eens uit het oog verloren worden in andere "meer emotionele" en "dieper gravende" (maar ook minder effectieve) therapievormen. De RET is een therapievorm of een counselingsvorm die mensen helpt om mondiger en zelfstandiger in hun leven te staan. Rationeel emotief trainen kan helpen om productiviteit te vergroten.

Zie voor meer informatie over de inhoud van deze therapievorm, lees:

de R.E.T.

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.

	Wegwijzer op deze HelpDisk	HelpDisk.nl
	Home-page van deze HelpDisk
	Inhoudelijke vragen

Copyright & Disclaimer , 19971107