"Information is like money. Hoarded, it's useless. Its true value is found in exchange." Deborah Brancsum   

 

Psycho-educatie

Uitleg: Psycho-somatische & Somato-psychische klachten

inhoud:

Inleiding -wat is psychosomatiek?-

Psychosomatiek: de studie en de behandeling van lichamelijke ziekten waarvan de diepere oorzaak van psychische aard is; tot deze groep van ziekten worden o.m. gerekend maagzweer, colitis ulcerosa, glablaaslijden, sommige huidziekten, psychasthenie, hyperventilatie, neurasthenie, sommige vormen van astma en hypertensie, migraine; in vele gevallen is de grens tussen de somatische en psychische factoren i.d. genese der ziekte moeilijk te trekken.
Coëlho MB, Zakwoordenboek der geneeskunde, Koninklijke PBNA BV, Arnhem 1989

Psycho-somatische èn 'somato-psychische' klachten zijn vaak moeilijk uit elkaar te houden.
Eerst even een beetje aandacht voor het woord "psycho-somatisch". "Psyche" staat voor het geestelijke, het emotionele of psychische domein. "Soma" verwijst naar het lichamelijk domein. Een tweedeling die al bestaat sinds de filosoof Descartes heeft bedacht dat het waarschijnlijk wel handig was om een mens (tijdelijk) op te splitsen in een lichamelijk en een geestelijk deel. Maar tegenwoordig is wel duidelijk geworden dat een dergelijke tweedeling misschien nuttig is (kijk bijvoorbeeld eens naar de enorme ontwikkelingen die de medische wetenschap sindsdien heeft meegemaakt) doch dat de keerzijde daarvan is dat er ook onduidelijkheden ontstaan door die manier van denken over een mens.
Geestelijke klachten ontstaan soms immers door lichamelijke oorzaken (d.i. somato-psychisch) en het kan ook zijn dat er lichamelijke klachten ontstaan door geestelijke problemen (d.i. psycho-somatisch).
Het begrip "psychosomatiek" stamt uit 1818 van Heinroth die werkte als praktikant & later ordinarius voor de Psychiatrie in Leipzig. Vanuit de praktijk ontstond het idee dat sommige patiënten lichamelijke klachten hadden die een geestelijke oorzaak leken te hebben*)note. Daar zijn verschillende theorieen over geweest. Zo heeft naar aanleiding van Zepf en Lorenzer een tijdlang het idee geleefd dat de psychosomatische ziekte als een soort van gedrag gezien kon worden dat in de socialisatie was ontstaan. Nu is inmiddels duidelijk wordt dat er nogal eens wat is gepsychologiseerd. Zoals de psychologie nogal eens het verwijt heeft gehad dat eigenlijk psychische klachten door artsen worden gemedicaliseerd, d.i. medisch worden uitgelegd zo blijkt tegenwoordig regelmatig dat het omgekeerde ook geldt. Door psychotherapeuten wordt de lichamelijke klacht soms gepsychologiseerd. Zo werd vroeger wel gedacht dat de 'klassieke psychosomatosen' (essentiele hypertonie, maagzweren, asthma bronchiale, anorexia nervosa, huid eczeem, thyreotoxicose, maagzweren & de ziekte van Crohn) vrijwel uitsluitend een psychische oorsprong hadden. Het hoogtepunt hierbij was bijvoorbeeld de redenatie van v. Dijk die de volgende redenatie had: "ik kan een piepend geluid maken met mijn luchtwegen zonder astma te hebben dus als een astma patiënt piept dan kan ie er ook mee stoppen...". Een beetje vergelijkbaar met de redenatie: "Mijn auto loopt niet goed als ik expres suiker in mijn tank gooi. Dus wanneer een auto niet helemaal lekker loopt dan komt dat altijd omdat er iemand suiker in de tank heeft gedaan."
Aan de andere kant is het natuurlijk wel zo dat er ook bewijzen zijn dat bepaalde lichamelijke klachten vaker optreden door onze complexe samenleving. Psychosomatische klachten zijn bijvoorbeeld niet alleen een menselijke eigenschap. Onderzoek bij 'baboon'-aapjes, die in complexere sociale structuren leven dan veel andere apensorten (N.B. complexere sociale structuren vereisen complexere emoties), laat zien dat ook bij hun geldt dat psychologische stress dezelfde soort van aandoeningen geeft die bij mensen wel als psychosomatisch worden gediagnostiseerd.

Van de bijna 700.000 Amerikanen die in de Golf hebben gediend, hebben er 60.000 gevarieerde klachten gehouden die bekend stonden onder 'Gulf War Syndrome'. Onder de 45.000 Britten zijn het er slechts een kleine 600. Elt niet aan te twijfelen dat de betreffende symptomen bestaan, maar het is verbazend dat men als oorzaak opnieuw een mysterieus vergif, een virus of bacterie wil aanwijzen. Het lijdt geen twijfel dat de maandenlange opsluiting in de woestijn allerlei klachten teweegbracht en een traumatische ervaring was, vooral ook door de aanhoudende griezelverhalen over geheimzinnige massavernietingswapens waarover Saddam Hoessein zou beschikken.
Maar in eerdere conflicten, zoals Vietnam, heette GWS gewoon PTSD ofwel 'Post Traumatic Stress Disorder'. In de Tweede Wereldoorlog werd lang ontkend dat er zoiets bestond, en behandelde de beroemde generaal Patton 'zieken' en 'zenuwzieken' als 'lafaards' die niet verpleegd maar afgeranseld dienden te worden. Maar in 1942 was in Amerikaanse veteranenziekenhuizen nog vijf procent psychiatrisch patiënt... uit de Eerste Wereldoorlog. In (en vooral na) die oorlog was het syndroom een tijdlang in brede kring aanvaard, maar vervolgens verdween het weer uit het zicht. Opnieuw een voorbeeld van hoe psychosomatische aandoeningen cultureel 'geboetseerd' worden in de wisselwerking tussen patiënt, autoriteiten en maatschappij.
uit: Ziekte en aanstellerij door de eeuwen heen door Jaap van Ginneken, De Groene Amsterdammer van 2 juli 1997

TOP
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ TOP

Circulaire Causaliteit
Bij chronische (langdurige) aandoeningen die ook tgenwoordig nog als 'psychosomatisch' worden beschouwd (zoals b.v. [hyperventilatie], [verslaving], burnout) is er zelfs vaak ergens sprake van een circulaire causaliteit.
Bij circulaire causaliteit is er niet simpel één oorzaak en één gevolg... De oorzaak heeft gevolgen en die gevolgen werken weer mee in het ontstaan van de gebeurtenis die aanvankelijk de oorzaak leek te zijn. Zo volgen oorzaak en gevolg elkaar op en het zoeken naar 'de oorzaak' (die meestal òf in het 'geestelijk' òf in het 'lichamelijk' domein wordt gezocht) is vaak vruchteloos.
Een dergelijke vicieuze cirkel verzorgt tegelijkertijd de oorzaak èn het gevolg van de klachten op allebei de gebieden (lees eventueel eens [het artikel "Lichaam, Geest en Emergentie"]). Het is dan vrijwel nooit verstandig om te zoeken naar 'de schuldige' of 'de oorzaak. Het is veel verstandiger om te zoeken naar de redenen die de vicieuze cirkel draaiende houden. Want een vicieuse cirkel die langer blijft draaien (geen acute klachten meer, maar inmiddels zijn er chronische klachten ontstaan) heeft vaak een vliegwiel-effect dat zich niet zomaar ineens laat stoppen door één van de oorzaken weg te nemen.

TOP
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ TOP

Epiloog
Psychosoamtisch ziek zijn is een veelomvattend begrip dat buiten iedere tweedeling geplaatst dient te worden. Gezondheid en/of ziekte is een dynamische relatie waarbij de genetische aanleg, de intra-uteriene ontwikkeling, de vervreemding en de afstand ten opzichte van het eigen levende lijf,de keuze en de invloed van ozne medemensen, de wereld om ons heen en de beschadigingen die kunnen ontstaan door traumata, tekorten, door storingen en conflicten. Ziekte en gezon (bv. het zich groot houden voor de arts en door hypermenorrhoe bijna doodbloeden)

TOP
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ TOP

Notes:
*)ANTON LEITNER,
PSYCHOSOMATISCH KRANKSEIN - EINE LEIBLICHE ANTWORT ALS SOZIALISATIONSSPEZIFISCHE VERHALTENSSTRATEGIE, INTEGRATIVE THERAPIE 1-2/94,P 113-122
...terug naar de tekst[^]

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

Terug       Vooruit

Print

[^]

These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.


E-mail een bekende...
Het email adres van uw bekende:
Uw eigen email adres:
 

[wegwijzer] Wegwijzer op deze HelpDisk *HD*
HelpDisk.nl
[HelpDisk] Home-page van deze HelpDisk
[antwoorden] Inhoudelijke vragen

[ design by: H @ n s ]

inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns

design with Mac

Copyright & Disclaimer , 19991016