Psycho-educatie

Informatie: Over Psychose

inhoud:

• Wat is Psychose
• Ervoor
• Erna
• Eerste behandeling
• Behandeling verder

Wat is Psychose

Mensen die een psychose beleven, die maken de werkelijkheid anders mee dan het landelijk gemiddelde, dan normaal. De meeste mensen zijn het er wel ongeveer over eens wat zij zien. En hoewel we als filosofische vraag er lang over kunnen praten of ik misschien de kleur groen wel als jouw kleur rood zie maar dat we het allebei groen hebben leren noemen. Natuurlijk zien we allemaal de wereld verschillend als we kijken naar uitdagingen, vriendschappen, liefde. Maar de kans is toch redelijk dat onze werkelijkheden op een groot aantal van de minder abstracte gebieden wel erg op elkaar lijken.
Maar sommige mensen zien dingen die andere mensen niet zien, horen dingen die anderen niet horen, voelen dingen die andere mensen niet voelen, ruiken of proeven dingen die andere mensen niet waarnemen of bedenken dingen die voor andere mensen onnavolgbaar zijn. Dat zijn respectievelijk hallucinaties of wanen.

Hallucinatie

De dingen die iemand hoort, ziet, voelt, ruikt of proeft die andere mensen niet waarnemen.

Nou is een hallucinatie (zonder druggebruik) niet voldoende om het gelijk een psychose te noemen. Er zijn veel mensen die zouden kunnen zweren dat hun naam geroepen werd, dat ze hun overleden moeder voor zich zagen zweven enzovoort. Nooit meegemaakt dat je ervan overtuigd was dat je iemand jouw naam hoorde roepen en niemand die het verder gehoord heeft? Blijkbaar een minihallucinatie geweest.
Maar ruim één procent van de bevolking maakt in zijn, of haar leven een psychotische episode mee. Een belangrijk verschil met mensen die een enkele hallucinatie hebben en de mensen die een psychose meemaken is de verwardheid en de angst. Mensen die psychotisch worden merken dat hun waarneming van de wereld desintegreert. Nou ja, je merkt meestal niet dat het jouw waarneming is die in de war is, het is heel verleidelijk om te geloven dat het klopt wat je ziet. Dat gebeurt ons allemaal wel eens in ons leven (hoop ik voor u).
Neem nou verliefdheid. Dat wordt wel eens met een liefdevolle glimlach beschreven als een mini-psychose. Ga maar na:

• Je bent slecht geconcentreerd en een beetje in de war (niet dan?)
• De normale ritmes, zoals je eet- en slaappatroon, zijn in de war.
• Je hebt op de meest onhandige momenten dwangmatige gedachten aan de manier waarop jouw lief en jij heerlijk zouden kunnen...
• Van allerlei heftige gevoelens laaien plotseling op: gevoelens van erotiek, van warmte, van hoop, van angst dat het op zal houden.
• Je ziet heel duidelijk van allerlei positieve eigenschappen (die achteraf toch niet allemaal zo duidelijk aanwezig bleken te zijn).
• Je ziet echt niet dat het object van jouw liefde een aantal negatieve eigenschappen heeft (waar jouw vrienden en vriendinnen je de hele tijd zo onbegrijpelijkerwijs voor waarschuwen)
• En voor zover je ze wel ziet heb je de overtuiging dat jij dat jouw love wel af zult weten te leren (duhhuhh, is dat achteraf niet een beetje een waanidee gebleken bij eerdere verliefdheden?)
• Verder is jouw normale interesse voor hobby's, andere vrienden en kennissen en de andere dingen die tot dan toe zo belangrijk waren, ineens enorm op de achtergrond geraakt.

Hier hebben we eigenlijk alle kenmerken van psychose wel op een rij . Maar in de beleving is meestal wel anders voor iemand die een psychose meemaakt. Het gebeurt ook nog wel eens in de spirituele hoek dat mensen belevingen hebben die buiten het normale vallen. De zogenaamde positieve symptomen van een psychose roepen we zelfs al eeuwenlang heel actief over onszelf af door het gebruik van verschillende geestverruimende middelen. Maar laat ik duidelijk stellen dat het voor de meeste mensen bepaald geen 'rozengeur is' omdat de kans is groot dat je het gevoel hebt dat de wereld in de war is, dat je definitief je grip op de realiteit verliest. Als dat sterk genoeg gebeurt dan is dat een hele beangstigende gebeurtenis.

Positieve symptomen van een psychose

dat zijn de symptomen die je al het ware 'erbij krijgt' als je een psychose meemaakt:

Wanen, de verwardheid en vooral de hallucinaties

Daarnaast zijn er negatieve symptomen van een psychose

dat zijn de normale dingen die als het ware 'zoek raken' door de verwarde manier van werken van onze bio-computer op zo'n moment:

Energie verlies, geringe belangstelling voor andere mensen, voor prestatie of arbeid, geen energie voor hobby's

TOP

De fase van de positieve psychotische symptomen is vaak voor de mensen om iemand heen het beste te herkennen maar veelal zijn er [prodromen], de prepsychotische fase waarin de stemming en het gedrag van mensen begint te veranderen nog voordat de psychotische verschijnselen tot bloei zijn gekomen. Het is ingewikkeld om hier veel over te zeggen omdat deze voortekenen van persoon tot persoon zo sterk kunnen verschillen. Ook de duur staat niet vast en kan variëren van dagen tot maanden. Natuurlijk speelt ook het eventuele middelen gebruik een rol die het soms ingewikkeld maakt om te kunnen herkennen of er nou sprake was van prepsychotische verschijnselen of van de (bij)effecten van het middel.
Ook een beginnende depressie kan sterk lijken op de aanloop van een psychotische periode.

TOP

De postpsychotische fase is een fase waarin de eerder beschreven negatieve symptomen vaak op de voorgrond staan. Psychosen kunnen enkelmalig voorkomen in een leven. Regelmatig komt het bij slechte behandeling ook voor dat een psychotische fase zich herhaalt. Daarom is post-psychotische fase een beetje een verwarrende term en wordt dan meestal de term "stabiele fase" gebruikt om de perioden tussen de psychotische pieken aan te duiden.
Er zijn nogal wat gevolgen door het meemaken van een psychose.
Waarschijnlijk is de directe schade en de schade door de manier waarop ermee wordt omgegaan niet helemaal uit elkaar te halen.
Er zijn nogal wat mensen die na een psychotische episode last blijven houden van concentratiestoornissen en/of geheugen problemen. Daarbij is het niet helemaal duidelijk of het nu te maken heeft met het gegeven dat eigenlijk door de overbelasting duidelijk wordt dat iemand lange tijd boven zijn kunnen heeft geleefd of dat de psychose directe schade heeft gegeven. Waarschijnlijk speelt beide een rol want het model waarin zoals vroeger gedacht werd dat het allemaal door de opvoeding kwam, dat is toch wel voorgoed losgelaten.
Mensen lijken een bepaalde zwakte te kunnen hebben waar sommige mensen die een stevig en steunend vrienden netwerk oud mee kunnen worden zonder dat het uit de hand loopt. Andere mensen die de pech hebben om een stresssituatie tegen te komen die te veel of te lang duurde of die niet de steunende contacten hadden die voor evenwicht kunnen zorgen, dat zijn de mensen die hun psychose meemaken. Heb je niet zoveel aanleg maar wel heel veel stress en erg weinig steun in je leven, dan kan dat toch slecht uitpakken.
Meestal is de eerste episode tussen de 16 en de 30 jaar waarbij mannen en vrouwen niet zoveel uit de pas lopen.

TOP

Net zoals een verliefd mens niet in de gaten heeft dat ie weer eens voor een foute man of foute vrouw valt, zo heeft iemand met een psychose niet altijd in de gaten dat er sprake is van "psychose". De verwarde gedachten lijken normaal voor het verwarde brein.
Dat er in ons sterrenstelsel een Milky Way is, dat weet iedereen. En dat planeet Mars om onze zon heen draait dat weet ook iedereen. En dat planeten invloed op ons hebben, dat geloven ook veel mensen. Dus dat mijn ietwat aparte gedachten te maken hebben met de, nog niet ontdekte, planeet te maken hebben die Twix of Snickers heet...
Je begrijpt. Soms zal iemand er echt van overtuigd moeten worden dat het beter voor hem of haar is om in een inrichting te worden opgenomen. Het is een plek waar iemand tot rust kan komen als het goed is. Een periode waarin iemand even minder verantwoordelijkheden heeft en daardoor minder stress meemaakt kan het evenwicht helpen herstellen. Verder zijn natuurlijk de antipsychotica erg belangrijk die de wanen en de hallucinaties verminderen. Lastig van antipsychotica is wel dat het vaak stoffen zijn die een bepaalde spiegel in het bloed moeten bereiken om werkzaam te zijn. Dat betekent dat het vaak een paar weken duurt voordat de medicatie lijkt te gaan werken.

TOP

De behandeling verder is natuurlijk hoogst individueel. Wat heeft gemaakt dat iemand uit de rails is geduwd door zijn dagelijks leven? Wat heeft iemand nodig om een steunender netwerk te vinden. Of welke eisen moet iemand loslaten?...
Het is niet niks om toe te moeten geven dat je hoogst waarschijnlijk een leven lang antipsychotische medicatie moet blijven slikken, dat je mogelijk wat meer steun nodig hebt dan het landelijk gemiddelde.
En wat denk je dat er met je gebeurt als je meemaakt dat de hele werkelijkheid waar iedereen zo op meent te kunnen vertrouwen blijkt te kunnen verbrokkelen onder je vingers. Wat denk je dat je meemaakt als je weet dat je angsten mee kunt maken die voor de rest van de wereld onbegrijpelijk zijn. Dat maakt wel dat je wat anders naar de wereld gaat kijken, vaak. Niet alleen dat je bang bent voor de angst van de psychose. Veel mensen ontwikkelen een angst voor de angst en het vervelende van angst voor angst is dat het zo ongrijpbaar is, dat het zo'n voortdurende stress kan geven die je natuurlijk net niet makkelijk opvangt als je weet dat je een gevoeligheid hebt die maakt dat je psychotisch kan worden van teveel stress...
Soms zal iemand aandacht moeten besteden aan het middelengebruik. Zo is stevig cannabisgebruik een aardige manier om de kans op een volgende psychotische periode te vergroten. Wat wel heel lastig is als je voor je gevoel van rust afhankelijk bent geworden van het blowen.
Het is belangrijk dat jij bepaalde zaken leert aan te pakken en dat je leert om tijdig hulp in te schakelen. Dat je leert om bepaalde signalen te begrijpen waarbij je naar de hulpverlening moet gaan ook al voel jij nog he-le-maal niet dat je hulp nodig hebt. Soms moeten familieleden of vrienden en vriendinnen worden ingeschakeld om je te steunen bij die beslissingen...
Duidelijk zal zijn dat dit niet echt iets is dat je 'effe in je uppie wegwerkt'. Vandaar ook dat er nogal wat mensen zijn die gebruik maken van lotgenoten contact. En natuurlijk kan het (een kritiek op lotgenotencontact) soms zo zijn dat je door lotgenoten contact een beetje blijft hangen in het oude verhaal. Toch geven veel mensen aan dat het voor hen belangrijk was om voorbeelden te zien van mensen die er handig en mensen die er onhandig mee omgingen. Dat het prettig was om praktische tips te krijgen en dat het fijn was om mensen tegen te komen die begrepen waar het over ging als je wat zei.

ANOIKSIS	YPSYLON
Organisatie voor cliënten	Organisatie voor familie
www.anoiksis.nl	www.ypsilon.nl

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.

	Wegwijzer op deze HelpDisk	HelpDisk.nl
	Home-page van deze HelpDisk
	Inhoudelijke vragen

Copyright & Disclaimer , 20030817