TOP
"Games..." die term zijn we [net bij het bespreken van de dramadriehoek] al een beetje tegengekomen want de dramadriehoek is natuurlijk één groot "game". Veel mensen besteden een belangrijk gedeelte van hun tijd aan games. Zij gaan geen werkelijk contact aan met andere mensen maar spelen "spelletjes". In de Transaktionele Analyse worden namelijk "games" tegenover "echt contact" gezet.*)note
Spelletjes hebben één groot voordeel, namelijk dat zij een van te voren voorspelbare afloop hebben. Je kunt jouw broodnodige strooks (waardering -meer uitleg daarover volgt straks-) ermee krijgen maar echt voldoening geeft het niet. Want hun grote nadeel is namelijk... dat zij een van te voren voorspelbare afloop hebben. En onbewust weet je dat al...
Enkele kenmerken van het gedrag van de mensen die geen echt contact aangaan maar ervoor kiezen om rollen te spelen binnen een "game":
- Men besteedt niet op een volwassen manier aandacht aan zichzelf, aan de eigen inbreng in de relatie, aan eigen problemen en eventuele oplossingen. En men besteedt geen volwassen en effectieve aandacht aan de problemen van een ander.
- Problemen blijven daardoor intact, worden niet opgelost, ieder blijft dus in zijn rol en er ontstaat een vicieuze cirkel.
- Het is enorm arbeidsintensief, kost veel energie en levert eigenlijk niets op, behalve dan dat de relaties in stand blijven op de voorgeschreven manier En dus blijven de bekende rollen bestaan.
- Deze rolpatronen hebben het karakter gekregen van een automatisme, waardoor niemand op een serieuze wijze over zijn eigen gedrag, zijn eigen behoeften, zijn eigen wensen hoeft na te denken. De rol bepaald wel wat er gezegd of gedaan moet worden.
- Intimiteit wordt vermeden. De spelers hoeven zich gevoelsmatig niet bloot te geven tegenover elkaar en lijken toch iets te kunnen betekenen voor elkaar.
Nog even een aantal verschillen tussen contact en games op een rij...
- (niet voor de volledigheid maar om een beetje feeling te krijgen voor het verschil)
Contact Games afloop ligt open en wordt onderweg duidelijk afloop bekend Onderhandelen is nodig om de rolverdeling duidelijk te krijgen de Rollen liggen vast kost (energie) investering op de korte termijn kost minder energie op de korte termijn schijnbaar kwetsbaar schijnbare onkwetsbaarheid gevoelsmatig risico niet spannend pijnlijk als het niet lukt vervelend bij mislukking eerlijkheid leugentjes om bestwil je doet het samen vaak vrijblijvend of eenzaam of emotioneel armoedig eenrichting verkeer meer vanuit de emotie en/of passie emotioneel vlakker zelf verantwoordelijk verantwoording wordt naar buiten gelegd "voldoening / heerlijk" "aardig / leuk" emotioneel betrokken vereist dus emotionele investering minder diepgaande emoties vereist minder investering voelt op dat moment dieper, geeft vervulling voelt eerder oppervlakkig of zelfs leeg geeft emotionele rijkdom teveel spel leidt tot emotionele armoede geeft op de lange termijn voldoening & energie geeft op de lange termijn geen energie/vervulling 'payoff' moet je samen bouwen voor elkaar afloop eigenlijk tevoren al bekend contact kost energie maar kan ook veel energie geven niet vermoeiend maar ook niet hartverwarmend contact geeft nieuwe mogelijkheden games geven (schijn)zekerheid
Veel "spelletjes" zijn zelfs zo voorspelbaar dat ze in de T.A. namen hebben gekregen.
Om even een paar van de games te noemen die goed te herkennen zijn bij de verschillende rollen van de dramadriehoek die we net besproken hebben:Je merkt al... het grootste deel van de zinnetjes is zo bekend dat je de afloop al weet.
- Favoriete games van de Redder zijn b.v.:
- "graag gedaan hoor..."
- "ik probeer je alleen maar te helpen..."
- "wat zou je zonder mij moeten beginnen..."
- "waarom doe je niet ..." (wat ik je zeg)
- "ze zullen blij zijn dat ze me gekend hebben" (als ik er niet meer ben)
- archeologie (psychoarchologie)
- "ik zal ze laten zien hoe goed ik ben"
- Favoriete games van de Aanklager zijn b.v.:
- "nu heb ik je ellendeling"
- -"als jij er niet was"
- "verkrachtertje" (eerst opwinden en dan de opwinding verafschuwen*)note)
- "kijk nou eens wat je me hebt aangedaan"
- Favoriete games van het Slachtoffer zijn o.a.:
- houten been (alles zou in orde zijn als ik geen houten been had)
- "arme ik"
- Calimero ("zij zijn groot en ik...")
- "raden maar" (wat er aan de hand is)
- "u bent geweldig dokter"
- "is het niet vreselijk?" (soms ook als aanklacht gebruikt)
- "ja, maar"... ("maar" is een woord dat alles ontkracht wat daarvoor staat)
- "mijn naam is Haas"
Keer op keer loopt zo het leven op dezelfde manier en eigenlijk verliest iemand iedere keer weer een beetje meer energie. Vaak loopt het dan ook kéér op kéér op precies dezelfde manier mis. En dat is dan ook voor veel mensen de reden om in (psycho)therapie te gaan.Want je kan natuurlijk wachten tot het een keer ècht vast loopt (of dat gewoon je leven voorbij is). Of je kan beslissen om iets te ondernemen.
Beter laat dan nooit...
Misschien helpen de volgende vragen een beetje bij het analyseren van de games voordat ze helemaal zijn 'uitgespeeld'...
Geef jezelf (!) eens een schriftelijk een duidelijk en uitgebreid antwoord op de vragen (bijvoorbeeld in je [dagboek]):
- wat gebeurd er alsmaar wéér (in jouw leven)?
- hoe begint dat (iedere keer)?
- wat gebeurd er daarna?...
- en wat gebeurd er daarna?...
- en daarna... etc. (het verloop van het verhaal)
- hoe eindigd het (meestal)?
- hoe voel je je na afloop?
Natuurlijk lijkt een 'game' Zonder spel/ games helemaal uit te spreken :
Een andere eigenschap die veel van de eerder genoemde "games" gemeen hebben is het zogenaamde "zegeltjes plakken".
Zegeltjes plakken wil zeggen dat iemand niet direct reageert op de dingen die er werkelijk aan de hand zijn maar probeert (!) zijn of haar gevoelens "op te sparen". Natuurlijk heb je soms even tijd nodig om te begrijpen en te voelen wat iemand nou zojuist zei. Maar dat is toch meestal dezelfde minuut toch wel duidelijk (tenzij je door de schok "uit" stond -zie daarvoor: 'TILT'-mechanisme- en zelfs dan is toch over het algemeen die avond wel helder wat je daar eigenlijk over voelt). Nee, waar zegeltjes plakken over gaat, dat is het opsparen van gevoelens: "eigenlijk ben ik boos maar ik zeg er nu nog niets van..."
Er wordt gewacht, er wordt gespaard... en als het zegelboekje vol is...
Dàn wordt het ingeleverd en dan heb ik het recht verdient op...
En waar je dan recht op hebt, dat verschilt natuurlijk van de zegeltjes die je gespaard hebt. Het komt vaak voor dat mensen dan recht hebben op een ruzie of een scheiding "Hij is nou al twee keer vreemd gegaan. Als ie dat nog één keer doet dan ga ik naar een advocaat." Of je ziet rond verslaving vaak dat mensen zich zo "het recht verdienen" op een terugval. "Als ze nou nog een keer aan m'n kop zeurt dan zuip ik me vanavond een stuk in m'n kraag."
Bijvoorbeeld het Aanklager game "kijk nou eens wat je me hebt aangedaan" is gebouwd op het opsparen van irritaties en persoonlijke schade. Er wordt niemand boos (hardop tenminste niet) en ineens komt het verwijt. Maar zegeltjes kunnen ook gespaard worden om het recht te verwerven op positieve aandacht (zie: pagina -3- voor "strooks").
Het Redders-game "ze zullen blij zijn dat ze me gekend hebben" is daar een typisch voorbeeld van. Omdat ik niet uit de voeten kan met positieve aandacht kan ik dat uitstellen tot na mijn vertrek. Of "wat zou je zonder mij moeten beginnen...", waarbij je door heel hard te "redden" het recht lijkt te verwerven om de ander bij je te houden.
De Slachtoffergames "u bent geweldig dokter" waar de hardop geuite bewondering er voor helpt te zorgen dat je zelf geen verantwoording hoeft te nemen voor jouw eigen aandoeningen. Of in "is het niet vreselijk?" waarbij alle klachten ineens recht lijken te geven op medelijden.Ook bij [verslaving] is er nogal eens sprake van "zegeltjes plakken". Misschien ken je de mensen die hun irritatie inslikken en dan na verloop van tijd plotseling weer gaan gebruiken om zich toch weer goed te voelen. Het principe lijkt wel te zijn: "10 ingeslikte irritaties is goed voor een nieuwe terugval in het gebruik."
Het grote probleem bij het inleveren van zegelboekjes zagen we net al. De andere persoon die het meemaakt wist niet dat jij aan het sparen was. Dus als dan ineens een hele emmer wordt leeg gegooid omdat er gewoon maar één druppeltje in terecht komt dan snapt niemand meer waarom het nou eigenlijk gaat. Dan reageert degeen die ineens een vol zegelboekje krijgt gepresenteerd vaak ook weinig begripsvol. En dat past dan vervolgens weer prachtig in het spel waarbij je jezelf gaat schamen waarom het toch zo hoog is opgelopen waardoor je belooft het niet meer te doen. Terwijl aan de andere kant het spelletje loopt dat die anders immers, bij een paar volle zegelboekjes die niet konden worden ingeleverd weer op zijn beurt het recht heeft op...
Weer en weer verloopt op deze manier een leven op dezelfde manier en keer op keer wéér verlies je een beetje meer energie. Je ervaart het: het loopt kéér op kéér op precies dezelfde manier mis. En dat is dan ook de reden om in (psycho)therapie te gaan.Want je kan natuurlijk wachten tot het een keer ècht vast loopt (of dat gewoon je leven voorbij is). Of je kan beslissen om iets te ondernemen.
Beter NU dan nooit!
In het voorgaande stuk is duidelijk geworden dat er nogal nadelen zitten aan games. Het staat contact in de weg en je bereikt er op de lange termijn meestal niet mee wat je jezelf voor dit leven zou toewensen. Dus als je uit games wilt stappen dan is dat terecht maar vaak ook wel makkelijk gezegd.
Wanneer we ons bezig willen houden met het be-eindigen van games moeten we ons vaak eerst eens realiseren waarom we er eigenlijk in stapten.
We hadden net al de voordelen op een rij gezet maar vaak is het mensen toch nog niet duidelijk wat zij los zullen moeten laten als zij uit een game stappen. "Ja, ik wil wel een volwassener relatie met jou en mijn irritaties laten blijken maar dan moet je wel van me blijven houden." bijvoorbeeld. "Ja het is goed dat je minder drinkt maar zou je iets minder een eigen mening kunnen hebben?" is een ander voorbeeld.
Maar vaak ook ligt het nog veel directer en materiëler. Mensen die onafhankelijk willen worden van hun ouders maar die moeten wel het huis blijven betalen... "Ik wil mij volwassen voelen maar jij moet wel mijn was blijven doen"... Of juist emotioneler: "Ik wil de vrijheid voelen dat ik bij je weg kan gaan maar je moet er wel iedere keer zijn voor mij als ik terug wil komen..."
Een spel start altijd met een uitnodiging... waarom pak jij die uitnodiging iedere keer op?
Aan iedere game hangt namelijk een prijskaartje dus de vraag is "Wat is dat prijskaartje en wil ik dat wel betalen?"
Begrijp mij niet verkeerd. Deze vraag is vaak helemaal niet leuk om bij stil te staan maar uiteindelijk natuurlijk wel cruciaal als je de games wilt voorkomen. Of dat jij jezelf goed wilt voelen bij de keuzes die je maakt. Want ook als je beslist dat je het eigenlijk wel goed vindt, dat je eigenlijk helemaal niet van plan bent om die prijs te betalen omdat je er gewoon helemaal geen zin in hebt om die prijs te betalen... daar is toch ook niks mis mee. Da's een heel heldere keuze waar je jezelf ook goed bij kan voelen.
Als gezegd, het zou nogal moralistisch onredelijk zijn om je voor te nemen dat je vanaf nu alleen maar contact zou moeten aangaan en nooit meer zou mogen vertrouwen op de bekende afloop van de jou bekende games...
Dan is er nog een lastig puntje als je uit 'games' wilt stappen... de omgeving.
Want die moeten maar net mee willen groeien. Ik kan wel in mijn eentje uit mijn rol willen stappen, maar als de rest van de medespelers het spel op dezelfde manier door blijft spelen dan kan ik wel vergeten dat me dat gaat lukken. Vandaar mijn statement: "aan jezelf werken en aan je omgeving werken is precies hetzelfde." Je zult mensen ervan moeten overtuigen dat zij anders met je om moeten gaan. Je zult erop moeten gaan vertrouwen dat mensen ook van je blijven houden als jij jezelf bent. Je zult bereid moeten zijn om mensen los te laten die hetzelfde van je blijven verwachten of die jou op dezelfde manier blijven kleineren of op een voetstuk plaatsen. Wanneer je uit games wilt stappen zijn er 3 dingen die je achtereenvolgend kan doen:
- A-Benoemen
- B-Voorspellen
- C-Uitstappen
Bij benoemen hoort dat je contact gaat maken met de ander waar je tot nu toe mee op een game-niveau hebt gecommuniceerd. Dat betekent dus ook dat je info dient te geven zodat jullie beiden op hetzelfde level komen.
Het wil nog wel eens voorkomen bijvoorbeeld dat een Redder aan het slachtoffer gaat uitleggen wat die nou echt beter maar eens kan begrijpen... voel je 'm al aankomen?.. hij staat er weer boven.
Dan kan je beter deze stukjes even uitprinten en rustig laten lezen, bijvoorbeeld.
Je kunt vervolgens als stap -A- niet lukt proberen om uit te leggen wat jij verwacht dat er gaat gebeuren in de toekomst. Pas op natuurlijk voor aangklagerige ondertoontjes want je kunt je voorstellen dat een goed geoefende aanklager heel makkelijk in een toonje schiet dat de ander al wel een beetje kent... zal ik maar zeggen.
Probeer in contact te blijven en niet alleen te vertellen maar ook te laten voelen dat je bang bent te zullen weten wat er gaat gebeuren en voeg daar dan direct achter "en dat wil ik NIET"
Dan kan je het hopelijk gaan hebben over de dingen die er wel moeten gaan gebeuren.
Pas de laatste stap, wees daar niet te vroeg mee want ik heb meermaals mensen behoorlijk spijt zien krijgen van die stap, is het verbreken van het contact. Het kan gewoon nodig zijn dat je het contact vermindert of zelfs verbreekt om het mogelijk te maken dat je door kan groeien.
Maar als je het contact stopt (of vermindert) vergeet dan niet om ook te rouwen om het verlies van het contact waar je op had gehoopt. Het is zo makkelijk om de dramadriehoek te worden ingetrokken omdat je ergens op hoopte. Als de uitweg uiteindelijk inhoudt dat je het contact moet eindigen dan zal je ook emotioneel afscheid moeten nemen van de prijs en moeten betalen wat er op het prijskaartje staat (lees: [rouwen]). Anders blijft het trekken.
Deze modelletjes kunnen een grote hulp zijn om zelf eerder te herkennen wat er aan de hand is in jouw leven ...
Zij kunnen helpen om met elkaar te bespreken dat je die herhaling niet meer wilt en dat je uit het "spel" wilt stappen.
Want, als gezegd, communiceren doe je altijd (minstens) met z'n tweeën. Dus communiceren over de manier van communiceren doe je óók met elkaar.
Praat met elkaar (zonder elkaar nu te gaan beschuldigen (het spel van de aanklager) over de manier waarop jij denkt dat jullie om elkaar heen draaien en over de manier waarop jij denkt te kunnen kiezen voor intimiteit en echt contact om aan je strooks te komen.Als je wilt door lezen over de T.A. (zegeltjes & strooks) selecteer dan:
TA.03
- *)In de Transaktionele Analyse worden namelijk games tegenover echt contact gezet.
- Nou krijgt dat soms een beetje iets belerends en wordt met een typerend zestiger jaren overmoed verteld dat iedereen maar met iedereen helemaal in contact moet gaan... Da's misschien wat overdone. Toch kan het handig zijn om de polariteit te bekijken tussen tussen 'game' en 'contact' (of uhhh "kontakt", zoals dat in de 60's werd geschreven).
- ...terug naar de tekst
![[^]](../pics/pylupsml.gif)
- **)"verkrachtertje" is een naam die nogal eens heftige emoties oproept bij mensen die dergelijke grens overschrijdingen hebben meegemaakt.
- Wij bedoelen hier uitdrukkelijk niet te zeggen dat "iemand het zelf wel zal hebben uitgelokt". Aanranding en verkrachting zijn ernstige grensoverschrijdingen en uitdagen is ook nooit een reden om dat toe te staan. Daar hebben wij het hier ook niet over. Deze 'game' gaat er veel meer over dat je, als je iemand anders de hele dag hebt uitgedaagd, ook kunt verwachten dat er 'avances' komen. Dan is "viezerd!" ook niet echt een terechte reactie.
- ...terug naar de tekst
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20040708