TOP
Mensen maken soms stappen in hun leven die het nodig maken om eens na te denken over de vraag "wat nou normaal is..." En daar kunnen hele verschillende oorzaken voor zijn. Er kunnen ernstige of chronische ziekten zijn ontstaan die het nodig maken om het hele leven eens op de helling te zetten en te kijken of de dingen die zo normaal werden gevonden, ook inderdaad normaal moeten blijven. Mensen met een verslaving, voor wie het normaal is geworden om hun gevoelens te reguleren met behulp van middelen die zullen echt bij deze vraag stil moeten gaan staan als zij willen stoppen. Mensen die in hun leven merken dat door hun leeftijd en aantal dingen niet meer mogelijk zijn. Mensen die tegen hun grenzen zijn opgelopen in hun werk of in hun leven die merken dat zij moeten beslissen om hun leven anders in te gaan richten. We moeten eigenlijk bijna allemaal ergens in ons leven gaan nadenken over de vraag "Wat is dat nou... normaal?"Daar is een simpel antwoord op.
Wat wij 'normaal' vinden, zo zou je kunnen zeggen, dat is een zogenaamd lopend gemiddelde. 'Lopend gemiddelde' is een rekenkundige term die voor sommigen misschien wat toelichting behoeft, anders kunt u het volgende blokje overslaan...Een lopend gemiddelde is een getal dat de veranderingen aangeeft in een groeiende rij van getallen. Een lange rij van vieren, vijven en zessen heeft als gemiddelde het getal vijf. En als je daar nog veel meer 4-en, 5-en en 6-en aan toevoegt dan verandert dat gemiddelde niet of nauwelijks.
Al je nou echter ineens een 8 en een negen toevoegt, dan is dat ineens een hele sprong omhoog in de rij getallen maar het gemiddelde van de hele rij getallen verandert door die paar hogere cijfers niet zoveel. Maar als we er nou nog een hele rij 8-en en 9-ens aan toe voegen dan gaat het gemiddelde langzaam omhoog lopen. Het wordt als het ware 'steeds normaler' dat er een 8 of een 9 wordt gegeven.
Zo loopt het gemiddelde langzamerhand achter de nieuwe cijfers aan. En als dat gemiddelde dan na een poosje omhoog gelopen is tot bijvoorbeeld een 8, dan is het ook niet meer zo'n grote stap omhoog als er weer een 9 binnenkomt.Aan dit voorbeeld met getallen kan je al herkennen dat een lopend gemiddelde iets laat zien over "wat gewoon is". In het begin was een hoger cijfer een uitzondering, een grote stap omhoog. Maar als dat vaker gebeurt dan wordt het 'normaal'.
Een ander statistisch gegeven dat in dit kader belangrijk is, is de 'spreiding'.
Laten we ook hier weer een paar voorbeeldjes geven met een paar getallen tussen de 1 en de 10 Als we het gemiddelde nemen van de getallenreeks: 5, 6, 7, 6, 7, 5 & 6 dan komen we op een 6. De volgende getallenreeks: 9, 3, 2, 8, 9, 8, & 3 heeft ook een gemiddelde van 6 maar we herkennen gelijk dat dit een hele andere reeks van getallen is. Ze liggen verder uit elkaar*)note. Als we bij ieder nieuw binnengekomen getal de afstand tussen de waarneming en het zojuist besproken lopende gemiddelde zouden nemen dan zouden we ook iets kunnen vertellen over de spreiding van de getallen. In de eerste rij is een 9 een getal dat uit de toon valt. In zo'n rij lijkt een 9 al snel "extreem hoog". In de tweede rij zou een negen niet zo opvallen. Sterker nog, het gemiddelde (een 6) zou in deze rij 'abnormaler' zijn dan de extreem hoge of lage getallen.
Als we één kenmerk zouden moeten geven van ons levende brein, dan is het het gegeven dat ons brein zich aanpast. Het maakt nieuwe verbindingen. Tot op hoge leeftijd ontstaan er nieuwe uitlopertjes aan onze zenuwcellen die nieuwe weggetjes maken voor prikkels.
Alles wat we vaker meemaken wordt 'normaal'. Als we vaker extreme dingen meemaken wordt ook dat normaal en de dingen die voor de één normaal zijn in het leven zijn voor de ander extreem. We kennen allemaal wel verhalen van kinderen die in de meest afgrijselijke situaties opgroeien en die dat normaal vinden! Kinderen die het normaal vinden om te worden geslagen, die het normaal vinden om hun ouders uit de kroeg te moeten halen of die het normaal vinden om voor hun ouders te moeten zorgen. Mensen die het normaal vinden om hun partner te slaan of door hun partner geslagen te worden ... Het zijn maar voorbeelden die duidelijk kunnen maken dat mensen aan van alles kunnen wennen.
Niet dat het gunstig is aan dergelijke dingen te wennen. Nee, later als je erachter komt dat je jezelf hebt laten wennen aan dingen die eigenlijk ab-normaal blijken te zijn, dan gaan mensen zich zelfs vaak nog schuldig voelen; dat zij zichzelf hebben toegestaan om daaraan te wennen en niet (eerder) in verzet zijn gekomen.En wat betekent dit nou voor uw situatie?
Het blijkt dat het heel belangrijk is voor de keuzen die wij maken wat wij 'normaal' vinden. Want dat is waar we ons 'rustig' bij voelen, dat is wat we kennen en wat we herkennen. Op uitzonderingen reageren we met stress want dan moeten we ons aanpassen, dan moeten we iets anders gaan doen.
Het is natuurlijk duidelijk dat wij bij negatieve ontwikkelingen in ons leven met stress reageren. Onverwachte pijn, onverwachte dreiging, plotselinge ziektes of plotseling verlies maken het noodzakelijk om direct dingen aan te passen in ons leven. maar niet alleen het directe leed is ingewikkeld. Dan snapt iedereen nog wel dat het moeilijk is voor jou.
Nee, de volgende stap is vaak veel zwaarder. Hoe leer je leven met jouw verlies. Als iedereen weer normaal de draad van het leven oppakt en jij hebt geen normaal leven meer. Hoe moet je daarmee omgaan? Want als voor iedereen om jou heen het leven alweer normaal voelt, voor jou geldt nog steeds dat jij jouw leven opnieuw vorm zult moeten geven. Bijvoorbeeld zonder het vanzelfsprekende vertrouwen in de toekomst als je een diagnose kanker hebt gehad. Bijvoorbeeld zonder het vertrouwen in jezelf of jouw medemensen als jij ernstige grensoverschrijdingen hebt meegemaakt. Bijvoorbeeld zonder je kind of je partner waarmee je oud dacht te worden.
Dan is het een enorme opgave om op een nieuwe manier een 'normale gang van zaken' te ontwikkelen.
Zelfs als de uitzonderingen positief zijn dan is het nog steeds zo dat we ervan van slag raken.
Als iemand ineens uitzonderlijk aardig is, dan beginnen we ons af te vragen wat er aan de hand is... zodat dat uitzonderlijk goeie gevoel gelijk weg is (en alles weer 'normaal' voelt). Als we ons eens uitzonderlijk goed voelen dan beginnen we ons gelijk af te vragen hoe we dat vast kunnen houden en beginnen erover na te denken of het wel "echt zo is". En zelfs als het allemaal 'klopt' dan raken we nog van slag want als ik me zomaar ineens zó goed kan voelen... betekent dat dan dat ik altijd iets fout gedaan heb? En is dat dan niet stom? En is dan niet... en... en...Kortom, we moeten ons aanpassen aan de nieuwe, uitzonderlijk aangename situatie. Een situatie die misschien zelfs prettiger voor ons is maar in ieder geval niet 'normaal'. En iedere aanpassing die brengt stress met zich mee.
- The truth is they're happier when they're in pain.
- In fact, that's why they got married
- Lou Reed: Endless cycle
Zo wordt het ook begrijpelijk dat mensen he-le-maal van slag kunnen raken door plotselinge positieve gebeurtenissen. Zeker als zij lang niets positiefs hebben meegemaakt dan kan het een beetje werken als een grote maaltijd voor een woestijnreiziger die al twee weken niets te eten heeft gekregen. Als je zo'n iemand ineens een Indische rijsttafel voorschotelt dan zou ie zijn maag kapot eten. Zijn maag zou er niet meer op zijn berekend want het is niet normaal.
Daardoor wordt natuurlijk de vraag interessant: hoe maken we ons eigen 'normaal'?
Er zijn twee antwoorden mogelijk op deze vraag
- De ene is dus: iets voelt normaal als wij dat vaak meemaken.
- Het andere (wat meer psychologische) antwoord is: wij vinden normaal wat wij vinden passen bij onszelf'.
Wanneer er dus situaties zijn in ons leven die het nodig maken dat we een nieuwe normaal ontwikkelen dan zullen wij dus ook een twee sporen beleid moeten volgen.
Als we met de laatste beginnen dan zullen we moeten zoeken naar de dingen die passend zijn voor ons. Dat vereist natuurlijk de moed en de energie om onder ogen te zien wat nou werkelijk de situatie is. Daar kan hulp bij nodig zijn omdat wij natuurlijk als mens nogal aardig geoefend zijn om de waarheid niet onder ogen te hoeven zien. Daarvoor kan het ook nodig zijn om mensen op te zoeken die hetzelfde hebben meegemaakt als jij. Lotgenotencontact is niet alleen belangrijk om oplossingen te vinden voor de praktische problemen van jouw nieuwe situatie. Lotgenoten contact laat je ook de ogen openen voor de veranderingen die er zijn opgetreden. Ex-verslaafden onderling hebben aan een half woord genoeg en zijn er blij om dat zij elkaar tot steun kunnen zijn om de ontwenning door te zetten. Kankerpatiënten vinden het natuurlijk moeilijk om onder ogen te moeten zien dat er een kans is op terugval maar voelen zich toch gesteund omdat zij bij de ander kunnen herkennen wat voor emotionele veranderingen zijn gebeurd door zo'n diagnose. Samen rouwen om verlies helpt niet alleen om te stoppen met huilen, het helpt ook om te herkennen waar het verdriet zit.
Het draait er bij het vinden van een nieuwe normaal om dat je leert herkennen wat voor jou passend is, nu de situatie is veranderd in jouw leven.
Vervolgens is een belangrijke stap bij het maken van een 'nieuwe normaal' om vaak te herhalen. Het is bijna beschamend om het uit te spreken zo hufterig simpel als het is maar de herhaling is belangrijk om dingen normaal te laten voelen.
Als ik nieuwe stappen doe in mijn leven dan zullen zij niet 'goed', niet vertrouwd voelen. Ik kan weten dat het verstandig is maar in het begin voelt het toch raar... en dat is het natuurlijk ook. Het heeft immers nog geen herhaling gehad.
Het klinkt bijna stupide voor iemand aan het begin van een nieuwe normaal. Het klinkt alsof ik volledig voorbij wil gaan aan de moeite die het kost om de eerste keren de nieuwe stappen te zetten.
Dat wil ik niet. En ik heb respect voor iedereen die nieuwe stappen durft te zetten. Laat je alleen niet weerhouden voor het gegeven dat het in het begin absoluut nog niet 'goed' voelt. Waardeer jezelf voor het zetten van de nieuwe stap en zet 'm nog een keer als je weer bent uitgerust.
Wij onderschatten vaak hoe ingewikkeld het is om nieuwe stappen te zetten. Vaak hoor ik dat mensen zichzelf pas mogen waarderen als de nieuwe stappen "normaal voelen". Ik denk dat men er dan aan voorbij gaat hoe ingewikkeld het is om een nieuwe normaal te ontwikkelen.
Wees je daar van bewust. Leg het uit aan de mensen die voor jou belangrijk zijn en mogelijk helpt dit twee sporen beleid toch nigszins om in ieder geval zo snel mogelijk te bereiken dat dingen toch weet enigszins normaal beginnen te voelen.
![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20011011