TOP
Timothy Leary heeft op veel verschillende manieren van zich doen horen. Hij is wel gevierd als de goeroe van het hippie-tijdperk. Gezegdes als "tune in, drop out" hebben een tijdsgewricht bepaald. Wat echter minder bekend is, is zijn werk op het gebied van intermenselijke communicatie. Zijn voorliefde voor gewone mensentaal heeft ervoor gezorgd dat hij een heel bruikbaar, en vooral goed verstaanbaar model heeft beschreven voor intermenselijke relaties.
- bekend geworden onder de naam: de Roos van Leary
Leary herkende dat er altijd twee hoofddimensies spelen waar mensen met elkaar omgaan. Aan de ene kant speelt de behoefte om macht uit te oefenen, aan de andere kant speelt er sympathie tussen mensen.
Die twee dimensies bepalen volgens Leary de manier waarop mensen contacten aangaan met anderen:
- macht: het hebben of juist niet hebben van; controle, invloed, dominantie. Mensen met een grote behoefte aan macht zullen zich vaak boven andere mensen opstellen. Misschien gaan zij de strijd aan met anderen, of misschien vinden zij het juist leuk om andere mensen te vertellen wat zij moeten doen maar hun dominantie bepaalt vaak hun contacten met andere mensen. Zij zullen vaak heel helder voor ogen hebben hoe [andere mensen moeten veranderen als er iets moet veranderen aan de situatie].
Mensen aan de andere kant van het spectrum kunnen zich daar helemaal niets bij voorstellen. Zij zullen zich eerder onderdanig en afhankelijk opstellen. Hun submissie maakt dat zij in contacten met andere mensen eerder de underdog zijn en zij zullen de rol van topdog zelfs niet snel opnemen als hij voor het oprapen ligt. Dus als er een stressvolle situatie ontstaat zullen zij vooral naar binnen kijken om te kijken of zij zelf [zich kunnen aanpassen aan de druk].
De andere dimensie die vaak duidelijk te herkennen is, is:- sympathie: het al dan niet ervaren van sympathie, de mate van intimiteit tussen mensen of aan de andere kant juist de afstand die er is tussen mensen. Er zijn mensen die voelen zich alleen gelukkig als zij samen werken met andere mensen en of zij nou andere mensen helpen of dat zij meewerken aan de plannen van andere... als zij maar samen kunnen werken met andere mensen.
Haaks daarop staat de Einzelganger die eigenlijk helemaal geen mensen om zich heen duldt. Misschien is hij agressief naar medemensen of misschien is hij opstandig als andere mensen hem iets vertellen. In ieder geval zal duidelijk zijn dat samenwerking in vrijwel alle gevallen ongewenst is.
Leary beschreef dat vanuit de uitersten van deze twee dimensies (veel macht tegenover weinig macht, positief ten opzichte medemensen tegenover een negatieve houding) een soort symbolische roos van een kompas is te maken. De richtingen van de menselijke verhoudingen zijn:BOVEN ! Competitief ! Leidend ! Agressief ! Helpend ! TEGEN - - - - - - - - - - - - - - SAMEN ! Opstandig ! Meewerkend ! Teruggetrokken ! Afhankelijk ! ONDERWant net zoals bij een gewoon kompas de richting west-noordwest tussen noordwest en west in zit, zo zijn er in de roos van Leary ook richtingen aan te geven die bijvoorbeeld in de buurt van "tegen" zitten maar dat kan aan de "boven"-kant zijn maar het kan ook aan de "onderkant" van "tegen" zijn. Zo zal afhankelijk méér "onder" zijn dan "meewerkend" en "helpend" meer "samen" dan "leidend".Laat ik stoppen met uitleggen wat volgens mij vanzelf duidelijk is: de verschillende posities staan voor een innerlijke houding ten opzichte van de mensen waar je op dat moment mee communiceert. Of het wordt uitgesproken of niet maar eigenlijk zeggen zij het volgende:
- Leidend (Boven-Samen): "ik ben sterk, jij zwak, jij moet luisteren"
- Competitief (Boven-Tegen): "ik ben beter, jij zwak & vijandig, voel je minderwaardig"
- Agressief (Tegen-Boven): "ik ben kwaad, jij zwak & vijandig, wees bang"
- Opstandig (Tegen-Onder): "ik ben anders, jij onbetrouwbaar, verwerp me"
- Teruggetrokken (Onder-Tegen): "ik doe alles verkeerd, jij bent bedreigend, laat me met rust"
- Afhankelijk (Onder-Samen): "ik ben zwak, jij sterk, help me"
- Meewerkend (Samen-Onder): "ik ben aardig, jij ook, zeg het maar"
- Helpend (Samen-Boven): "ik ben betrouwbaar, jij ook, we mogen elkaar"
Wanneer we dus de innerlijke houding van twee mensen in deze roos intekenen dan kunnen we waarschijnlijk ook wel wat zeggen over de relatie tussen deze twee mensen.Relaties die op een gelijk machtsniveau liggen, dus even hoog in de cirkel, die noemen we symmetrische relaties. Relaties waarbij er een verschil in macht is, waarbij de posities dus een ongelijke hoogte in de cirkel hebben, noemen we complementaire relaties. Want gelijkwaardige relaties staan naast elkaar maar complementaire relaties hebben een aanvulling nodig. Als ik mij in de boven positie zet, dan heb ik iemand nodig die in de onderpositie wil gaan zitten. Omgekeerd is dat natuurlijk ook zo. Als iemand het lekker vindt om in een onderdanige rol te zitten dan is er iemand nodig die de baas is.
Deze complementaire relaties ontstaan dus niet zomaar. Als een van beide partijen een positie inneemt zal in veruit de meeste gevallen de ander op een bepaalde manier reageren en dat zal vaak een complementaire reactie zijn.
Soortgelijke fenomenen zie je ook bij de voor-tegen dimensie. Vooral binnen groepen hebben mensen de neiging veel volgens bepaalde vaste patronen te reageren. Op een "Samen" positie wordt veelal met een "Samen" positie gereageerd, op een "Tegen" positie wordt veelal met een "Tegen" positie gereageerd. Welke precieze positie (bv. symmetrisch of complementair) men kiest als reactie heeft te maken met hoe sterk de persoon zich in de gegeven situatie voelt staan.Veel voorkomende complementaire combinaties zijn:
- Leidend: roept Afhankelijk op (en andersom)
- Helpend: roept Meewerkend op (en andersom)
- Competitief: roept Agressief op (en andersom)
Veel voorkomende symmetrische relaties zijn:
- Meewerkend Ð Meewerkend
- Afhankelijk Ð Afhankelijk
- Agressief Ð Agressief
- Competitief Ð Competitief
uestion: Dan rijst natuurlijk de vraag wat kan ik met deze informatie doen?
nswer: De Roos van Leary is goed te gebruiken om alleen of samen op een bewuste manier te werken aan de manier waarop jij relaties onderhoudt. Wanneer bepaalde relaties op een stroeve manier verlopen kan je jezelf afvragen of je op een bewuste manier te werk wilt gaan om iets te veranderen in de relatie of dat je ervoor kiest om het weer opnieuw op dezelfde manier wilt laten misgaan.
Het kan je ook helpen om in contact te komen met mensen die soms niet zo makkelijk te benaderen zijn. Soms is het verstandig om de deur binnen te komen met een 'boven-uitstraling', vaak zal iets meer 'onder-samen' maken dat je sneller geaccepteerd wordt.
Je kan ook voor jezelf inventariseren wat jouw standaardmanier is om op mensen te reageren. Het kan je helpen om te begrijpen wat er misschien niet altijd even makkelijk verloopt tussen jou en anderen. Per slot van rekening is het uiteindelijk toch heel moeilijk om werkelijk een objectief beeld van jezelf te maken.
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20000526