TOP
"Soms ben ik het niet eens met mezelf..."
uestion: HHoe kan ik het nou in helmelsnaam niet eens zijn met mezelf. Ik ben toch één persoon?
nswer: Ja, maar wie zegt dat een persoon maar uit één persoon bestaat. Zoals ik eerder uitlegde, zou je jezlef kunnen voorstellen dat ieder mens als het ware een vergadertafel is die door de wereld wandelt terwijl er allerhande onderwerpen aan tafel besproken worden.
Je zou kunnen zeggen dat er verschillende personen aan tafel zitten.Even een klein uitstapje. Het woord "persoon" komt van per-sonare: "hetgeen dat er doorheen klinkt" Toen in de oudheid nog (toneel)spelen werden opgevoerd met maskers viel het toch op dat bepaalde acteurs herkenbaar bleven, ook als zij een verschillend masker op hadden. De persoon was dus de "per sonare" (hetgeen wat door het masker heen klinkt).
Je kan het ook verschillende 'aspecten' noemen, of verschillende 'mind-sets'. Waar het om gaat is dat je herkent dat je, zonder dat je daarvoor stemmetjes hoeft te horen, met meedere mensen en meerdere wensen tegelijkertijd te maken hebt.
Als mensen vertrouwd beginnen te raken met dit model, en ze beginnen te herkennen dat er niet slechts één geest in hun hoofd waart. Dan is de volgende vraag meestal: "Wat zit er dan zoal aan mijn tafel?"
Liefst kregen we even een rijtje dat we af kunnen vinken...
Helaas da's niet zo. Mensen zijn verschillend en hebben verschillende behoeftes en verschillende levens geleefd. De persona aan tafel verschillen van mens tot mens en het enige waar het om draait bij deze metafoor is dat je leert kennen wie er in jouw geval aan tafel zitten.
Maar om de lezer een ideetje te geven in welke richting ie bij zichzelf eens zou kunnen denken, wil ik wat mogelijkheden voorstellen.
Het kan je helpen om bij jezelf te ontdekken, het kan handig zijn om dit stukje eens aan een goede vriend of een partner te laten lezen en na te vragen wat voor aspecten zij bij jou 'aan tafel' vermoeden. Het blijft natuurlijk jouw zelfonderzoek maar daar kan je jezelf toch ook bij laten helpen?
- "Ja, da's misschien best wel handig."
- "Onzin, dat kan ik best alleen."
- "Alleen doe ik het misschien helemaal verkeerd?"
- "Ik vertrouw eigenlijk nauwelijks iemand om dat te laten zien"
- "wat zullen ze wel niet zeggen"
- "etc. etc. ..."
Vrijwel iedereen heeft aan haar of aan zijn tafel wel een perfectionist, een eeuwige criticus die nooit maar dan ook nooit echt tevreden is. Sommige mensen hebben deze persoon ontwikkeld tot een ware kunstvorm waarbij ze bij anderen maar zeker ook bij zichzelf altijd en eeuwig nog iets zullen herkennen dat nog verbeterd zou moeten worden voordat we tevreden mogen zijn.
Vaak is het een wat ouder figuur, vaak heeft het ook te maken met de opvoeders of de ouders (lees hierover bijvoorbeeld: [de Kritische Ouder van de T.A.]) en je kunt je voorstellen, zo'n houding is natuurlijk killing voor werkplezier of de fun van het presteren. Het is niet leuk meer om dingen te doen "want het is toch nooit goed genoeg..."
Anders dan bijvoorbeeld de genoemde [de Transaktionele Analyse] ga ik er in dit model niet vanuit dat er maar één (of twee) 'kinderen' aan tafel zitten. Ik kom daar zo verder op. Maar wat we wel van de T.A. kunnen leren is dat het vermogen om plezier te hebben vaak vrij jong voelt, als het aan tafel zit, en dat het erg verschillend is hoe de ouderen aan tafel ermee omgaan of het de ruimte krijgt of niet. Je kan dit natuurlijk [het 'Vrije Kind'] noemen. Maar als je bijvoorbeeld een beeld hebt van Japie die de wereld instapt (met of zonder pindakaas) of marietje die lekker geniet van haar poppen... Dan zou ik liever voor persoonlijke benamingen kiezen. "Mijn Japie" heeft vaak meer appèlwaarde dan "mijn vrije kind". Maar dat is dus persoonlijk.
Maar aan alles zit een prijskaartje. De keerzijde van prettige gevoelens als plezier, opwinding, spanning en de ontzettend belangrijke basisemotie nieuwsgierigheid, dat is dat onze kwetsbare gevoelens vaak ook aan de kant van de kinderen aan tafel terug te vinden zijn.
Want natuurlijk zit er bij iedereen ook wel enige angstige aanpassing aan tafel. Dat kan ook jong voelen maar het wordt niet altijd zo duidelijk wanneer zo'n aspect naar voren springt in de discussie aan tafel. Je zou het natuurlijk kunnen aanduiden met "het Aangepaste Kind". Ook weer een term uit de T.A. maar dat doet de meeste mensen echt geen recht. Jawe kunnen ons ineens jong en klein voelen worden als iemand ons (al dan niet intern) vermanend en kritisch toe spreekt. Maar er zit vaak meer dan één kind aan tafel.
Zeker de mensen met een traumatischer levensloop die hebben vaak aan tafel zitten wat ik "gestolde ontwikkeling" noem.
Een leven ontvouwt zich, wij groeien en zijn in beweging om die groei bij te houden. We leren nieuwe dingen aan en leren met onze nieuwe verantwoordelijkheden om gaan. Tot op een moment dat er iets gebeurt dat ons hopeloos overvraagt. We hebben de oplossing niet in huis. Er is niemand die ons aanleert wat we zouden kunnen doen op dergelijke momenten. En er is niemand die het voor ons doet.
dat zijn de momenten dat je kinderen letterlijk voor een half leven ziet verstarren*)note, dat de rustige trage ontwikkeling ineens stolt en voor een stukje tot stilstand komt.
Er kan een groot gebied stollen, het kan een deelgebiedje zijn. Maar vaak valt de verstarring op. Zelfs wanneer mensen nog spreken over de ervaringen die zij destijds hebben gehad, dan is nog heel goed te zien hoe ze toen waren. je ziet volwassen mannen met een gezichtsuitdrukking of ze weer zeven jaar oud zijn. Volgroeide rijpe vrouwen met een houding als een klein meisje wanneer ze daar over spreekt. Het geheugen is een hologram, wordt wel eens gezegd, en het hele plaatje komt weer terug wanneer er in de actuele situatie bepaalde dingen gebeuren die lijken op toen, of wanneer aan tafel onderwerpen besproken worden die lijken op de situatie van toen.
De gelukkigen onder ons die kennen dat niet. Maar veel mensen moeten toegevein dat er soms meerdere situaties zijn waarin zij ineens weer 4,5 of 6 jaar oud zijn. Waarin zij zich ineens weer net zo verschrikkelijk voelen als toen op hun 12e, of die ineens puberaal beginnen te schreeuwen alsof ze weer 16 zijn...
Vaak zitten er meedere 'kinderen' aan tafel. En in dat kader...
Bij veel mensen zit er ook een gat aan tafel. Dat klinkt niet zo respectvol maar het wordt door véél mensen heel goed herkend als ik het zo uitdruk. Ergens in ons leven hebben we deficiënties opgelopen, hebben we een langduriger atmosfeer meegemaakt waarin we niet genoeg (emotioneel) gevoed zijn, we hebben dingen niet gekregen en nu zitten we nog steeds met die behoefte. Er is een deficiet dat gevuld wil worden. "Mijn behoefte aan een afwezige vader maakt dat ik iedere man tot vader bombardeer, of dat nou een oudere man in de kroeg is of dat het nou mijn chef is. Ik doe het telkens weer." zei een cliënte eens tegen mij.
"Omdat mijn moeder geen aandacht aan mij heeft kunnen geven voel ik mij nog steeds een aandachtsjunkie." sprak een cliënt van mij ooit. "Iedere vrouw die mij toelacht die moet ik behagen..."
Voorbeelden van gaten aan tafel, dus.
Die mannen en vrouwen die zij toevallig tegenkomen in de omgeving die triggeren de onvervulbare behoefte van het gat. Begrijp me goed, het is soms even heel erg lekker om de behoefte van het gat te bevredigen. Het voelt even alsof het deficiet wordt aangevuld en dat is heerlijk. Het gat een beetje ruimte gunnen aan tafel kan ook een heerlijke gevoel van passie voor het leven genereren. En wat is er nou helemaal op tegen om een jongere of oudere partner te hebben?
Maar het gat is bodemloos.
We houden niet vast wat er in komt maar we willen steeds maar meer van dat. We willen het van onze partner, bijvoorbeeld. Of we willen het van de verkeerde mensen. We willen het nog steeds als de goede mensen eigenlijk al niet meer zo bereid zijn om dat nog aan een volwassen man of vrouw te geven.Dan nog blijven we vragen om de dingen waarvan we eigenlijk al wel weten: dat komt niet meer, dat had ik eerder van een ander moeten krijgen, dit gaat niet om hem/haar...
In deze hoek vinden we ook vaak de goed geautomatiseerde overlevingsstrategieën. Als kind hebben we op onze kinderlijke manieren naar oplossingen gezocht. Dat leken toen de beste... maar dat was toen.
Je ziet soms mensen ineens heel kinderlijk dwars worden. Terwijl de hele omgeving een beetje twijfelens toekijkt staat een volwassen kerel ineens te drammen als een kind van vijf. Wonderlijk? Of was het misschien wel begrijpelijk als we naar zijn levensgeschiedenis kijken en we zien dat ie zich ook wel heel sterk moest aanpassen. Die dwarsigheid is misschien toen wel een heel gezonde reactie geweest op de situatie van toen. Wat denk je van de volwassen vrouw die teleurgesteld kan wegrennen als er in haar relatie een tegenvallertje gebeurt dat iedereen kan overkomen. Waarom voelt ze zich zo enorm verlaten en gaat ze als een klein misverstand heeft met haar partner en waarom gooit ze dan zo de kont tegen haar krib en gaat ze zo zwerven door de kroegen van de nacht?
Zou het begrijpelijker zijn als we haar als zevenjarig meisje voor het raam hadden zien zitten met de wens om eruit te breken omdat haar ouders geen interesse in haar toonden en haar telkens naar boven stuurden, naar haar kamer? Vlucht ze misschien nog steeds het huis uit zoals ze toen wel heeft gedaan?
Bepaalde oude overlevingsreacties kunnen we ook aan tafel tegen komen. Ook het [tegenscript], de eigen dwarse reactie die haaks staat op de neiging om ons aan te passen aan de wensen van de [perfectionist]. Je ziet dat nog wel eens terug bij mensen die aan de ene kant zichzelf de hele tijd op hun kop aan het geven zijn en aan de andere kant zichzelf keer op keer in de problemen brengen door te doen wat soms bijna kinderachtig haaks staat op de wensen van de interne Criticus.
Dat het een redelijk jonge reactie is, dat kan je vaak wel herkennen aan de "alles-of-niets" manier van denken.
In een aantal gevallen kunnen we hier of in deze hoek ook "de grote gevoelens" tegenkomen. Grote meeslepende gevoelens die nog wel eens ruiken naar zelfmedelijden of [slachtofferisme], de Grote Eenzaamheid van Bor de Wolf of Spiderman/Daredevil achtige superhelden. Dramatisch en groots, mystiek en magisch realistisch, vaak prachtig en vaak met enige pathos. Het kunnen gevoelens zijn met een behoorlijk zuigende werking die het ingewikkeld maken om met enige afstand en realisme naar de zaak te kijken.
Niet iets om schamper weg te schuiven als onzinnig of melodramatisch... het leven is toch ook maar saai als we geen romantische gevoelens zouden beleven. Er zit ook moed in om groots & meeslepend te durven leven.
Wanneer je weet dat ik al lange tijd met verslaafden werk, dan zal je niet verbazen dat ik nog al eens een verslaafde aan tafel ben tegen gekomen.
De verslaafde aan tafel wordt vaak weinig gerespecteerd door 'de perfectionist' of 'de opjager'. Liefst doen we dan alsof we geen verslaafde elementen hebben en, helaas daardoor, ontstat er een situatie waarin we ook niet willen zorgen voor onze verslaving, geen rekening willen houden met de 'hunger', [de 'craving'] die kan ontstaan op lastige momenten. Door de ontkenning, die in veel verslavingsbehandelingen niet voor niets centraal gesteld wordt, is de hele vergadertafel dus onvoldoende voorbereid op het moment dat ineens de verslaafde aan tafel met veel volume of overtuigingskracht de vergadering naar zich toetrekt, de voorzittersrol overneemt en de oplossing kiest die hij altijd al kiest: de verslaving.
Daarbij is het niet zo interessant of het een middelenverslaving is als [alcohol], [slaapmiddelen] en [opiaten] of dat we het hebben over gedrag als workaholisme, eet- of koopverslaving of gokken. Er is gewoon één oplossing.
Dat we niet meer willen luisteren naar deze schaamtevolle verslaafde is vaak wel jammer want de oplossing is misschien niet zo zinnig, het is soms een gevoelig aspect dat heel goed aanvoelde dat we zolangzamerhand toch wel wat erg lang aan het werk waren, dat we toch wel wat moe aan het worden zijn, dat het leven saai aan het worden is of dat het tijd wordt voor wat fun. Vaak volledig terecbt en goed gezien. En natuurlijk moet er ook iets gebeuren, alleen is de oplossing waar deze mindset mee komt nogal eenzeidig en kortzichtig.
Vaak hier in de buurt vinden we ook het Beest. Ook nogal eens weggewerkt onder schaamte en spijt. Ook nogal eens weggestopt onder verboden en ontkenning.
Natuurlijk heeft niet iedereen een krachtig beest aan tafel. Sommige mensen zijn gewoon niet zo vurig maar regelmatig komen mensen toch in de problemen omdat het beest wat groter bleek dan was bedacht tpen er "ja" werd gezegd aan het altaar. Begrijp me goed, ik pleit er hier niet voor om overal en altijd maar "die Sau raus zu lassen" zoals onze oosterburen dat zo fijntjes aanduiden. Maar wat ik wel stel is dat we vaak beter even een blokje om lopen met ons beest. Dat maakt de kans op ontsnapping vaak wat kleiner.
In dit kader is het misschien wel grappig om te helpen herinneren dat in de yoga gesproken wordt over "learn to ride your tiger". Want het beest hoeft niet alleen maar seksueel te zijn en het beest kan ook aggressief zijn, zelfs gevaarlijk zijn, voor anderen en voor onszelf.
Er kan ook passie zitten, vuur en genot. Als je het niet op laat branden en jezelf niet verbrandt dan kan dat een verrijking van een leven zijn.
Misschien heeft het bij iemand ook een andere naam gekregen: de sloerie, de macho, Casanova, de rat.
Vaak ergens een beetje tegenover de Perfectionist en vaak een beetje aan de bovenkant van de tafel vinden we de 'Voedende Ouder' (ook herkenbaar uit de [TA]). Sommige mensen gingen weer op een wat perfectionistische manier op de loop vanuit hun Criticus en maken dan van de Voedende Ouder een ouderfiguur die wel heel erg willig en perfect mooi moet zijn. Daar zijn dus de werkelijke opvoeders nooit voor te gebruiken want die zijn menselijk en dus niet perfect. Het moest dan ook wel heel erg mooi zijn wat er van die kant van de tafel kwam en dat lukte toch nooit zo mooi als de therapeut voordeed "dus laat dan ook maar helemaal verder" (herken je [het teleurgestelde tegenscript?])
Vandaar dat ik de term "Good Enough Parent" geniaal gevonden vind (Van wie was ie nou ook alweer?). Een wat meer 'Voedende Ouder' die op een opbouwende wijze met het gevoelsleven omgaat. Dat is niet altijd een makkelijke persoon aan tafel om te herkennen en regelmatig moet ie bij mensen echt ontwikkeld worden. Juist voor de mensen die tot dusver hun rationeel begrip gebruikt hebben voor het controleren en beheersen van het gevoelsleven geeft een dergelijk aspect handvatten om meer constructief met de verschillende behoeften en gevoelens om te gaan.
Zo kunnen we heel bewust een lege stoel aan tafel zetten. Een plek waar nieuwe aspecten van onszelf aan kunnen schuiven. Groei komt niet alleen voort uit ons vermogen om mindsets verder te laten groeien, uit andere levensgebieden te importeren of beter met elkaar te laten overleggen. We kunnen ook proberen om nieuwe mindsets te maken of personen aan tafel uit te nodigen.
We kunnen lenen van mensen die we hebben meegemaakt, van O.K.-ooms of tantes, goeie opa's of oma's of de moeder van een vriendje of vriendinnetje van vroeger waar je wel terecht kon. We kunnen copiëren van anderen, van therapeuten of uit films of boeken. Godsdienst kom je hier ook nog wel eens tegen als het een steunende vorm is of zelfs politieke of geestelijke voorbeelden als Mahatma Ghandi.
Op een dergelijke lege stoel zetten mensen soms een voorbeeld neer, of soms ook een toekomstbeeld. Wanneer ik weet waar ik heen wil groeien wordt het vaak makkelijker om mijzelf in die richting verder te ontwikkelen.
Het zal duidelijk zijn dat een hoop mensen door het leven gaan zonder veel 'Voorzittersrol'. De vraag "Wie zitten er allemaal aan tafel en hoe krijg ik hun belangen bij elkaar?" wordt niet gesteld en mensen kaatsen soms van links naar rechts door hun leven. Dit is geen makkelijke rol om te oefenen en dat kan ook lang duren maar wanneer je meer aandacht krijgt voor de verantwoordelijkheden van een goeie voorzitter dan kan die ontwikkeling in ieder geval zo snel mogelijk verlopen.
Een goeie voorzitter houdt overzicht over de verschillende belangen van iedereen, zeker van de mensen aan tafel die hun belang niet zo kunnen overzien, hij kent de risico's voor het geheel van ieder van de aspecten en let er op dat die zoveel mogelijk voorkomen worden. Een goeie voorzitter houdt een goede vergadercultuur voor ogen waarin het belangrijker is dat het geheel gelukkig wordt dan dat ie zich van de stoel laat duwen door luidruchtigheid of dreiging. Onderling respect en oog voor de sterke kanten en de ontwikkelpunten voor zover die mogelijk zijn bij de verschillende mensen.
Een goed voorzitter denk na over de planning ven de dingen die er gedaan moeten worden, denkt na over [prioriteiten en over haast en belang en tijdsplanningen].
Ja... goed voorsitten bij onze interne dialoog is een hele klus
Laat duidelijk zijn, ik zeg niet dat alle aspecten aan bod moeten komen bij iedereen. Ik zeg niet dat ales ontwikkeld moet zijn en ik zg al zeker niet dat ik hier volledig zou zijn of dat het niet anders genoemd zou kunnen worden.
Dit is een opsomming van dingen die ik tegenkom in mijn groepen 'interne dialoog' in het kader van de IDRS. Het is een aanzetje om zo snel als mogelijk (!) tot een persoonlijk (!) overzicht te komen. Want zoals we soms van onze groepsleden ineens kunnen herkennen "maar dat heb ik ook!", zo kan dit misschien een aanzetje zijn om de blinde vlekken aan te pakken als we willen gaan begrijpen hoe het komt dat "ik het soms niet eens ben met mezelf..."
Veel inzicht en plezier onderweg.
Wanneer u ook wenst in te stromen in één van de seminars 'Interne Dialoog' of 'Praktische Psychologie' dan kunt u een emailtje sturen door hieronder te klikken
- *)letterlijk voor een half leven ziet verstarren
- Wanneer ik met mensen wel eens terug kijk in de fotoboeken van hun jeugd, dan zie je soms bepaalde houdingsaspecten ineens ontstaan. Een star gezichtje, een stoere kaak, een verhard ruggetje of een ingehouden buik. Lichaamshoudingen of bewegingen die als volwassene nog goed zichtbaar zijn.
- ...terug naar de tekst
![[^]](../pics/pylupsml.gif)
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20040717
