uestion: Wat moet ik mij nou voorstellen bij 'interne dialoog'?
Een dialoog vereist dat er meerdere mensen met elkaar praten... Dus hoe kan een dialoog dan ooit 'intern' zijn? Intern heb ik toch alleen met mijzelf te maken?
nswer: Misschien moeten we het idee loslaten dat wij over onszelf hebben. Misschien zijn er wel meer verhaallijnen tegelijkertijd mogelijk.
We kennen allemaal het gezegde "Hinken op twee gedachten". Ik wilde iets gaan doen... en toen...
Dergelijke gedachtegangen kunnen gaan over redelijk eenvoudige/basale dingen in het leven die daardoor dan juist heel lastig, moeilijk lijken te zijn. bijvoorbeeld:Het zullen twee gedachten zijn die naar alle waarschijnlijkheid iets tegenstrijdigs in zich hebben. Misschien zelfs wel per definitie tegenstrijdig, omdat nou eenmaal geldt dat als het één gedaan wordt, er van het andere geen sprake meer kan zijn. Heel bekend is het conflict tussen verstand en gevoel. Want we kunnen dingen verstandelijk begrijpen maar ook dingen aanvoelen, emotioneel ervaren en het hoeft niet zo te zijn dat deze verschillende manieren van weten het altijd met elkaar eens zijn.
- het wel of niet vandaag de rommel opruimen
- het wel of niet al beginnen aan..
- het wel of niet iemand vandaag de waarheid zeggen..
Denk ook maar eens aan jouw eigen dagelijks leven. We herkennen allemaal wel dat onze mogelijkheden ook wisselen met de verschillende rollen die we hebben in ons leven. De volwassenheid kan ineens zo volledig blijken te verdwijnen wanneer we tegenover onze ouders komen te staan, bij voorbeeld. De ordelijkheid en het overzicht dat we op ons werk lijken te hebben is soms zo verschillend van de chaos van ons onopgeruimde huis.
Heb je nooit meegemaakt dat je op je tijdens werktijd nog ergens een privé-telefoontje moest doen... en dat je daar pas weer om 17:00 uur aan denkt?.. alleen zo jammer dat de bank dan ook dicht was.
De privé-mindset maakt plaats voor de werk-mindset.
Blijkbaar staat de herinnering aan privé-zaken even op een laag pitje op het moment dat ik door de voordeur stap op m'n werkplek, en is weer helemaal 'bij' als het werk is afgelopen.Interne Dialoog Uitgespeeld
We raken met onze rol vaak ook echt mogelijkheden kwijt. Ooit gezien dat een vriend of collega van je op de ene werkplek de sufferd was maar dat ie op een nieuwe plek meer gewaardeerd wordt voor zijn opleidingen en ineens met een zwier rondloopt die je nooit achter 'm had verwacht?
Het model waar vanuit 'interne dialoog uitgespeeld' is bedacht gaat uit van één van de nieuwere inzichten in de neurologie: het 'multimind' concept (van R. Ornstein). Het multimindconcept gaat ervan uit dat ons brein is opgebouwd uit een groot aantal kleine modules die allemaal goed zijn in één klein ding. Goed in het vertellen van een verhaal, goed in het voelen van een bepaalde emotie, goed in het verwoorden van een idee, goed in het herkennen van gezichten of in het herkennen van melodie. Ons brein functioneert op basis van de manier waarop al die kleine moduletjes zijn op elkaar zijn afgesteld. Zo vormen we een totale 'eenheid' die, of misschien beter gezegd, zo vormen we een intern samenwerkingsverband dat gebruik maakt van de mogelijkheden van de neurologische modulesÉ of niet.
Als vergelijking wordt wel de bijenkorf genoemd of Dennet gebruikt de metafoor van de mierenhoop. Een enkele bij of mier op zichzelf is niet zo slim. Een bij ruikt ergens een lekkere bloem en weet hoe ie de weg terug moet vinden naar de gemeenschap. En dan eigenlijk het belangrijkste: hij (of eigenlijk meestal zij) weet hoe het dansje gedaan moet worden waarmee andere bijen gebruik kunnen maken van deze kennis!
Er is informatie overdracht. Andere bijen zijn goed in het verzorgen van de jonge larven, anderen hebben weer ander functies. En juist die diversiteit en de onderlinge samenwerking maakt dat er prachtige constructies worden gebouwd. Worden er kinders opgevoed en nieuwe koninginnen gemaakt. Wordt er aangevallen of verdedigdÉ
Niet omdat al die bijen zo slim zijn. Nee, omdat hun samenwerking zo goed is. Je zou kunnen zeggen dat de bijenkorf als gehele "beehive" slim is... véél slimmer is dan de individuele bij. Kan je nagaan wat de mogelijkheden zijn van de beehive van ons brein waarbij de modules toch vaak veel slimmer zijn dan een individueel bijtje.
Zo is dat ook in ons brein. Al deze modules kunnen meer-of-minder worden geactiveerd of niet. De mate waarin deze modules worden geactiveerd vormt verschillende activatie-patronen, ook wel mind-sets of egostates genoemd, die we vaak kennen vanuit ons dagelijks leven, bijvoorbeeld als de rollen die we hebben. De rol als moeder of als minnares kunnen elkaar behoorlijk bijten in een huwelijk met kinderen. De rol als 'provider' en werknemer tegenover de rol als vader voor de kids zien we nog terug in de postbus 51 spot over de man die zondag het vlees snijdt.
Of misschien herkent u de uitspraak "hierover ben ik het nog niet eens met mijzelf." Aan dit soort dingen kan je herkennen dat er blijkbaar verschillende instellingen zijn in de mindsets. Mensen met een MP3- of een DVD-speler kennen waarschijnlijk wel de instellingen van de equalizer. Hetzelfde nummer klinkt ineens heel anders wanneer we de instelling 'pop-music' kiezen na de instelling 'classic'. We kennen het ook van een computer. Dezelfde computer heeft ineens volledig andere mogelijkheden als we het tekstverwerkingsprogramma naar voren halen. Duidelijk verschillend van de mogelijkheden van het ding als het tekenprogramma nog vooraan stond in de rij van de open programma's.
In de psychologie is dit ook geen nieuw gegeven. De situationele neurose die al door Freud werd beschreven laat al zien dat iemand over het algemeen goed kan functioneren maar dat er situaties kunnen zijn waarin iemand ineens niet meer met z'n omgeving overweg kan op een gezonde manier. Of wat te denken van de Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) (waar de laatste tijd ineens wel erg veel aandacht voor is). Iemand functioneert goed maar als er iets gebeurt dat lijkt op de trauma-situatie dan schiet iemand in een andere instelling van de modules die destijds terecht was. De instellingen van de modules worden veranderd en een nieuwe mind-set komt op de voorgrond en begint bijvoorbeeld weg te rennen of te beven van angst. Een knal op straat van een kapotte auto is voldoende om iemand met een oorlogstrauma weer in een mind-set te duwen die lijkt op de angst van het slagveld. De dingen die er gebeuren tijdens de seksualiteit met de geliefde levenspartner kan iemand met een seksueel trauma soms laten terugschieten in de angst tijdens de verkrachting. En zeker wanneer het venster van prikkels wat groter wordt dan kan zoiets natuurlijk behoorlijk uitgroeien tot een handicap. De oorlogsoverlevende die op ieder hard geluid reageert alsof hij in de oorlog terug is. Of wat denk je dat er met iemands leven gebeurt als iedere seksuele prikkel of kus genoeg is om de minset van de verkrachting weer terug te halen...
Hoe kunnen we dat soort kleine en grote voorbeelden begrijpen? Hoe kunnen we dit snappen zolang we over onszelf blijven nadenken als waren we "één iets".
In de praktijk weten we eigenlijk ook wel dat dit onzin is.
- Mij wordt wel eens gevraagd of het onbewuste misschien niet een onbewezen construct in de psychologie is...
- Ik antwoord dan vaak dat het bewustzijn eerder als onbewezen construct gezien zou mogen worden.
Je kan, als het ware, zo ook naar een mens kijken als naar een blok hout dat uit een boomstam gezaagd is. En de barsten die er in zijn ontstaan hangen natuurlijk sterk van de levensloop af.
Een model dat ik vaak gebruik om deze dingen duidelijk te maken, dat is het beeld van een schijf die uit een boomstam gezaagd is. U kent dat wel. Een plak hout als dwarsdoorsnede van de stam waarin je de jaarringen kunt herkennen.
Als je ze een tijdje onverzorgd laat liggen dan gaat langzamerhand het hout inscheuren. Wat eerst kleine bastjes aan de rand van het hout zijn, dat worden beetje bij beetje echte barsten. Als je hout gelijk begint te verzorgen is er nog een gedeelte terug te winnen maar als je zo'n schijf hout lang genoeg laat liggen kunnen de barsten zelfs zo ver door scheuren dat er compleet afgebroken punten hout ontstaan. een beetje als een pie-grafiek waar de taart-punten uit kunt schuiven.
Je zou dat beeld als metafoor kunnen gebruiken voor een mens. Van binnen voelen wij ons zelf
Of we dat nou prettig vinden of niet, een belangrijk deel van onze mogelijkheden (lees: modules) wordt als het ware 'aan gezet' door dingen die er in onze omgeving gebeuren. Een nieuwe rol in een nieuwe werkomgeving met nieuwe mensen die op een nieuwe manier naar je kijken, dat is voor veel mensen bij voorbeeld een mogelijkheid om nieuwe eigenschappen ineens wèl over het voetlicht te krijgen die er daarvoor "wel in zaten maar er niet uit kwamen". Voor ons is het vaak van belang wanneer zij in hun dagelijkse praktijk bewuster om kunnen gaan met hun mogelijkheden en de manier waarop zij naar de wereld kijken. Door de mogelijkheden van de verschillende 'rollen' eens tegenover elkaar te zetten kan soms veel duidelijk worden. In de therapeutische praktijk werken we zal je ook vaak de vraag stellen: "Natuurlijk ben je niet van plan om op dat feestje te gaan gebruikenÉ maar als we het nou vragen aan het verslaafde deel van jou: krijg je trek op dat feestje, denk je?" Je zet zo als het ware het deel van de persoon die op een nieuwe manier met situaties wil omgaan tegenover dat deel van de persoon die waarschijnlijk best, ehh, laat ik zeggen "nog wel eens wat lust". Zo zijn er verschillende rollen en 'stemmetjes' in ons hoofd. Uit de Transactionele Analyse is de 'kritische ouder' wel bekend. Vrij vertaald naar "de eeuwige interne Criticus" is dat een 'stem' die veel van ons wel zullen herkennen en die ons behoorlijk kan ondermijnen wanneer we eens iets op een nieuwe manier willen proberen aan te pakken.
Uit de Gestalt en de Integratieve Therapie is het werken met de hot-chair al sinds jaar en dag bekend. Een soort van rollenspel waarbij je verschillende delen van jezelf "tegenover elkaar zet" door van stoel te wisselen. Uit 'Voice Dialogue' is ook bekend dat je als het ware de verschillende mind-set 'instellingen' apart naar voren kunt vragen en eens kunt onderzoeken hoe hun stem-geluid is. En uit de Pesso-therapie is ook het werken met groepsgenoten bekend om duidelijk te krijgen welke interne stemmetjes eigenlijk wel erg bekend zijn vanuit het verleden. Niet dat we in deze groep nou enorm gaan exploreren naar het verleden.
'Interne Dialoog Uitgespeeld' probeert dit soort interne dialogen naar buiten te brengen gericht op het hier-en-nu, door ze samen met groepsgenoten uit te spelen in een rollenspel. Soms zal dat letterlijk een 'toneelspel'-karakter hebben. Soms zal dat meer een soort hoorspel lijken Dat is afhankelijk van de mogelijkheden en wensen van de klant. Aandacht voor de dingen die medeklanten bij het spelen van de verschillende rollen hebben ervaren maken het vervolgens vaak makkelijker om te herkennen op welke wijze wij met onszelf anders zou kunnen omgaan.
Het doel van de therapie is dat mensen eerder doorhebben wanneer wij ons een rad voor ogen draaien, wanneer bijvoorbeeld verslavingsgerelateerde componenten van ons gedrag de kop op beginnen te steken en deze groep is erop gericht om op een handiger manier met de eigen (on)mogelijkheden om te gaan.
Duidelijk blijkt ook dat juist in een rollenspel meer aandacht voor positieve 'stemmetjes' geoefend kan worden. Denk daarbij aan het oefenen van de 'Voorzittersrol' (wie zitten er allemaal aan tafel en hoe krijg ik hun belangen bij elkaar) en/of een meer 'Voedende Ouder' die op een opbouwende wijze met het gevoelsleven omgaat. Juist voor de mensen die tot dusver hun rationeel begrip gebruikt hebben voor het beheersen van het gevoelsleven geeft een dergelijke aanpak handvatten om meer constructief met de verschillende behoeften en gevoelens om te gaan.
Het doel van dit programma is om te helpen om meer overzicht en inzicht te krijgen bij de dingen die lastig lopen in ons leven. Zou ik het dan storend vinden als u vragen stelt aan mij? Sterker nog, als u het gevoel heeft iets nog niet helemaal te snappen dan heb ik graag dat u ons nog eens de mogelijkheid geeft om duidelijker uit te leggen. Misschien zal soms verwezen worden naar een later moment maar vraagt u a.u.b. naar de dingen die niet duidelijk zijn.
Duidelijkheid is belangrijk.
Voor het stellen van vragen aan elkaar is het soms wat ingewikkelder. Als je het 'interne dialoog' model een beetje snapt dan zal het ook wel begrijpelijk zijn dat wij soms de rationele, de 'slimme' of 'snappende' mind-sets naar voren halen.
Voorop staat respect. We respecteren elkaar ook al doen we dingen op een verschillende manier. Dat betekent dat allereerst en heel duidelijk dat we proberen om rekening te houden met onze eigen en gevoelens en de gevoelens van de ander. "Dat moet je niet zo voelen" heeft nog nooit gemaakt da iemand ergens anders over is gaan voelen. Dus laten we zo min mogelijk in die valkuil trappen.
Respect betekent dat we wel vragen stellen maar er "moet" niets: "jij bent hier omdat jij dat wilt". Dus als je iets (nog) niet wilt zeggen dan is dat jouw eigen verantwoordelijkheid. Als je iets (nog) niet wilt doen, dan is dat jouw eigen verantwoordelijkheid.
Als we samen aan het werk zijn dan respecteren we dus ook elkaars grenzen. Dus als je aangeeft dat je het even genoeg vindt dan hoef je niet weg te lopen om je rust te krijgen, je kunt het wat deze groep betreft gewoon zeggen.
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20040526
TOP