TOP
Hyperventilatie en angststoornis zijn volgens veel auteurs nauw verwant.Daarbij ontstaan regelmatig is het één een gevolg van of een oorzaak voor het ander.
Maar, wanneer je er van uit gaat dat emoties zowel een lichamelijke als een geestelijke component hebben en dus niet in het ene òf het andere domein onder te brengen zijn, dan kan je jezelf afvragen hoe zinnig dergelijke discussies zijn.
Mijn ervaring is dat zulke kip-ei-discussies meestal tot gevolg hebben dat er niets wezenlijks aan het probleem verandert omdat dergelijke discussies helemaal voorbij gaan aan de vraag: "wat houdt dit vliegwiel zo draaiend?"Dit is [circulatoire causaliteit]: de oorzaak heeft gevolgen en die gevolgen werken weer mee in het ontstaan van de gebeurtenis die aanvankelijk de oorzaak leek te zijn.
Bij een dergelijke circulaire causaliteit heeft het geen zin om te zoeken naar "de oorzaak". Sterker nog, in mijn ogen (het blikveld van iemand die veel met psychosomatische èn met somatopsychische klachten werkt) is het juist vaak de (impliciete) scheiding van een zogenaamd "geestelijk" en een "lichamelijk" domein de vicieuze cirkel draaiende houdt die tussen deze twee gebieden in de rondte draait (lees voor meer info over dit onderwerp eventueel eens [het artikel "Lichaam, Geest en Emergentie"]).
Wat je ondertussen als hyperventilant meemaakt is de angstige ervaring dat je in een soort stroomversnelling terechtkomt. De letterlijk lichamelijke beleving van controle verlies en de angst die daarbij hoort. De herkenning van de lichaamssignalen die een dergelijke angst aankondigen en de angst voor de angst die dat oproept.
Een deel van de verschijnselen wordt bij een aantal leiders aan mogelijk opgeroepen doordat het bloed uit balans is.Wanneer we namelijk naar het woord "hyperventilatie" gaan kijken dan is het eerste deel van dat woord waarschijnlijk wel bekend uit hyper-modern, hyper-gevoelig, hyper-space...
"Hyper" is "heel erg" of "veel". En het tweede deel "ventilatie" betekent "ademen" of "ademhalen".
Hyperventilatie betekent dus letterlijk: "veel (meer dan nodig) ademhalen".En om nou goed te snappen wat er gebeurt tijdens "meer dan nodig ademhalen" moeten we eerst eens kijken wat er gebeurt tijdens "gewoon ademen" (dus zoveel als nodig).
Er zijn (chemisch gezien, wat ons lichaam betreft) drie hoofd redenen waarom het nodig is dat een mens (of dier) ademt.Het is voor ons lichaam van belang om niet te zuur is, en niet te alkalisch (dat is chemisch gezien het tegenovergestelde van zuur; basisch). En doordat wij koolZUUR uit ademen (waardoor wij dus minder zuur achter blijven) kunnen we daarop van invloed zijn. Als je iemand melkzuur zou inspuiten (dus eigenlijk te zuur maakt) dan zou je zien dat hij sneller gaat ademen om dat teveel aan zuur er weer uitte krijgen.
- Bekend is waarschijnlijk wel dat we ademen om zuurstof binnen te krijgen. Bij normaal ademen zit ons bloed ongeveer vol met zuurstof.
- Veel mensen weten ook nog wel dat we ook koolzuur kwijt raken doordat wij ademen.
Maar veel minder mensen weten dat wij
- met ademen ook ons bloed in evenwicht houden waar het de zuurgraad betreft.
Strikvraagje: Wat gebeurt er met het zuurstof in het bloed als we nou niet zo veel ademen als nodig hebben maar méér adem gaan halen dan nodig?Veel mensen die eigenlijk niet zo goed weten waar ze het over hebben, die zeggen: "dan krijg je te veel zuurstof in je bloed". Maar als ik nou een paar bekertjes extra water gooi in een emmer die al vol was. Komt er dan meer water in? Nee, hij loopt over. Maar vol is vol.
Als je gewoon gezond bent en je hyper-ventileert dan gebeurt er eigenlijk vrijwel niks met de hoeveelheid zuurstof in het bloed.
Sterker nog, het hemoglobine in ons bloed geeft de zuurstof wat moeilijker af aan de weefsels van ons lichaam (hemoglobine is de stof in ons bloed die we gebruiken om de zuurstof te transporteren in ons bloed). Het gevolg is dan ook dat de hartfrequentie stijgt en het bloed volledig gesatureerd is (vol zit met zuurstof) als je dat bloed onderzoekt.Maar da's natuurlijk iets anders met het koolzuur waar ik het net over had. Als ik meer adem ga halen dan ik nodig heb dan betekent dat (omdat er aan iedere inademing natuurlijk een uitademing vooraf gaat) dat ik ook meer adem "weg breng". En door die extra bekertjes die ik uit de koolZUUR emmer schep, zal het zo zijn dat ik te weinig zuur achter blijf.
En omdat mijn bloed dan te weinig zuur is (de chemische term daarvoor: te basisch of te alkalisch) zal ik door mijn hele lichaam klachten krijgen. Al het bloed in mijn hele lichaam is uit balans zodat ik door mijn héle lichaam klachten krijg... en dat terwijl er eigenlijk niks echt aan de hand is.
Ja, ik maak wat meer adembewegingen dan nodig...
- "Maar wat ik voel dat is niet om uit te houden..."
Omdat het hele bloed uit balans is zullen dus alle cellen van het lichaam niet optimaal werken.
En de eerste cellen waar dat aan te merken zal zijn dat zijn die cellen van ons lichaam die zich hebben gespecialiseerd in gevoeligheid. En dat zijn onze zenuwcellen.En van die groep zenuwcellen kan je ook weer kijken welke cellen het gevoeligst zullen reageren op disbalans. En misschien kan u uzelf voorstellen dat aan de ene kant de hele lange zenuwcellen en aan de andere kant die zenuwcellen die heel gevoelig staan afgesteld als eerste gaan protesteren.
Als we dat nou allemaal weten dan wordt begrijpelijker waar al die gekke klachten vandaan komen die je allemaal kan krijgen als je hyperventileert.
Zenuwcellen heb je in een paar soorten:
1. Zenuwcellen die signaaltjes vervoeren naar de hersenen toe -centripetaal-
Als daar storing op komt dan zal je dus dingen voelen die er niet zijn (zoals u het tot in uw pink kan voelen als u "het telefoontje" van uw elleboog stoot). Of je zult de dingen niet voelen die er wel zijn. En omdat we net al gezien hadden dat de lange cellen het vroegst last van storing hebben kan u waarschijnlijk wel begrijpen dat veel mensen een doof gevoel, of juist tintelingen hebben in hun voeten en/of handen (doordat ze zo ver van de rug af zitten heb je lange zenuwen nodig om er te komen). Anderen voelen het weer in de gevoeligere zenuwen, bij voorbeeld van de lippen. En inderdaad, mensen zeggen er vaak niet zoveel over omdat zij zich enorm gaan schamen maar er zijn ook wel mensen die dan tintelingen in hun geslachtsdelen krijgen.
2. Zenuwcellen die van de hersenen naar de spieren gaan -centrifugaal-
Dit zijn dus de "telefoonlijntjes" die de spieren verbinden met de hersenen. Het brein geeft de opdrachten aan de spieren dat zij iets moeten gaan doen (want spieren zullen uit zichzelf niet zo snel op de goeie manier aanspannen).
U zult snappen dat een storing op deze lijn ervoor zorgt dat de spieren het niet goed doen (dan voel u dus slappe spieren). Òf juist te goed doen. En een spier die de hele tijd aangespannen blijft die heeft: kramp!Krampen in handen en voeten is iets dat heel veel mensen met hyperventilatie aangeven. Ook krampen op de borst (pijn in uw borst zonder dat er iets met uw hart aan de hand is) of krampen in de keel (een gevoel van benauwdheid of het gevoel niet te kunnen slikken dat niks met astma te maken heeft).
Overigens is het wèl zo dat u èn astma èn hyperventilatie kunt hebben dus gooi niet zomaar uw astma medicatie weg omdat u erachter bent gekomen dat u óók hyperventileert.
3. De hersenen zelf zijn natuurlijk één grote klomp zenuwcellen -centraal-
En u kan uzelf voorstellen dat daar dus de zaken ook minder optimaal verlopen.
Als we een MRI-scan (Magnetic Resonance Imaging - scan) bekijken dan kunnen we zien dat de stroomsnelheid van het bloed aanzienlijk vermindert in veel delen van het brein. Een dergelijke vermindering van de doorbloeding van het brein wordt nog eens versterkt doordat de hemoglobine in het bloed (waar de zuurstof mee wordt getransporteerd), door de verhoogde afgifte van koolzuur, ook nog eens minder 'bereid is' om de zuurstof te laten gaan. Dat laat toch heel sterk vermoeden dat het brein minder optimaal werkt. Amerikanen noemen het gevolg "fuzzy thinking" dat we misschien het beste met "wazig & ongecontroleerd denken" kunnen vertalen.
Heel veel mensen met hyperventilatieklachten hebben dan ook last van concentratiestoornissen, moeite om hun aandacht erbij te houden en wat het nog moeilijker maakt: één van de dingen die ons denken doet is het sturen van onze emoties.
Dat gebeurt meestal zonder dat we daarbij bewust nadenken. Maar als we b.v. iets meemaken dat een beetje eng is dan vertellen wij onszelf: "er is geen enkele reden waarom dit nou fout zou moeten gaan. Dus wees maar rustig" En de dieper in ons brein gelegen emoties die worden daar dan ook prompt kalmer van.
Maar als je nou dus minder goed kan nadenken omdat de zenuwcellen van ons brein minder goed werken omdat het bloed uit evenwicht is omdat je meer ademt dan je nodig hebt... dan wordt het dus veel moeilijker om emoties in de hand te houden. En de mensen die hebben geleerd om op en rustige manier te ademen waarmee het koolzuur-gehalte in hun bloed stijg die kennen de ervaring datHeel veel mensen met hyperventilatieklachten hebben last van angsten. Zo komt het bijvoorbeeld erg vaak voor dat je als hyperventilant letterlijk doodsbang bent... En geloof mij: Als je werkelijk doodsbang bent, en je bent ervan overtuigd te zullen sterven... en al die dingen die je voelt lijken er alleen maar op te wijzen... dan is het héél, héél moeilijk om te geloven dat al die ellende alleen maar zou komen omdat je meer adem zou halen dan je nodig zou hebben.
Ik kon het destijds echt niet geloven en was ervan overtuigd dat ik aan het doodgaan was... Maar dat viel dus erg mee, dat blijkt wel.Dit is ook de reden dat vroeger (toen nog niet was uitgevonden wat hyperventilatie was) het hyperventilatie-syndroom ook wel eens als het "fat-folder-syndrome" werd aangeduid. Het bleek namelijk dat bij de huisarts er een aantal van de foldertjes van de patiënten steeds weer dikker werden dan de anderen. Deze mensen hadden onbegrepen klachten op van allerlei gebied (zie ook de [hyperventilatie vragenlijst]. Dus die mensen gingen naar de cardioloog voor hun hartkloppingen, ze gingen naar de internist voor hun winderigheid, naar de neuroloog voor de vreemde tintelingen en de duizelingen... en naar de psychiater omdat ze de hele tijd maar met allerlei klachten bij de huisarts bleven komen terwijl al die onderzoeken telkens maar niets opleverden (terwijl zij echt ergens last van leken te hebben). Als je, als dokter, aan iemand met hyperventilatie vertelt dat er niks aan de hand is dan denkt zo iemand waarschijnlijk "Hij kan misschien niks vinden maar ik voel toch duidelijk dat er iets niet klopt. Dus het is vast heel ernstig of heel onbekend!".
En het klopt ook dat je dingen voelt . Maar het komt echt allemaal omdat je hyperventileert, omdat je meer adem haalt dan je nodig hebt en er is niet iets ernstigs, zeldzaams of engs aan de hand.
Een hele simpele oplossing is dus: Minder adem gaan halen. Rustiger ademen, meer met de buik, minder met de borst.Maar (zo krijg ik dan vaak als antwoord) zó simpel werkt het niet.
Daar begint het mee en het klopt wel. Maar dat is iets dat je niet zomaar onder de knie hebt.Echt werken aan een oplossing begint ermee dat je samen met uw huisarts eerlijk praat over uw angsten en al die dingen die u voelt in uw lichaam. En dat u hem gelooft als hij zegt dat u hyperventilatie heeft (en niet zoals heel veel mensen die er last van hebben blijft denken: "Dat ze niks vinden betekent niet dat er niks zit!" & "Ze kunnen misschien niks vinden maar dat betekent alleen maar dat het heel ingewikkeld is. En hij wil me niet eens meer doorsturen naar de een volgende specialist..."
Dat u hyperventileert betekent NIET dat u gek bent. En het is niet zo dat u al die dingen die u voelt "alleen maar fantaseert". Maar het is wel zo dat er dingen aan de hand zijn op het gebied van spanning en ontspanning. Het is wel zo dat uw hersenstam op de één-of-andere manier zó opgedraaid is door de (half-bewuste, soms onbewuste) gedachtes die we denken.
Het is WEL zo dat hyperventilatie en paniek (en dus ook paniekstoornissen) vaak sterk aan elkaar gekoppeld zijn.
Echt werken aan een oplossing begint ermee dat u uw eigen adem serieus neemt en dat u gaat herkennen wat er gebeurt vóór dat u weer last van uw hyperventilatie hebt (en niet zoals heel veel mensen die er last van hebben blijven denken: "als ik nou maar gewoon dóór ga dan gaat het 'vanzelf' wel over..."Echt werken aan een oplossing betekent dat u er verstandig aan doet om een (klein) aantal behandelingen te vragen bij een fysiotherapeut of een psychomotorisch therapeut die zich op dit gebied gespecialiseerd heeft en niet alleen maar een paar keer ademhalingsoefeningen doen bij iemand die misschien de klok wel heeft horen luiden...
Echt werken aan een oplossing begint ermee dat u de tijd neemt voor uzelf... Niet afwachten en doen alsof er niks aan de hand is. Maar uzelf genoeg de moeite waard vinden om aan uzelf te werken; lichamelijk náást emotioneel of psychisch.Dat u de ruimte neemt om te luisteren (!) naar uw eigen adem.
P.S.
zie ook:[hyperventilatie vragenlijst] ![[vraag]](../pics/lampje.gif)
H.R.J. West
Hans West is integratief (adem)therapeut en supervisor MD
Gespecialiseerd op behandeling van hyperventilatie-, paniek-, verslavings- en andere overbelastingsklachten en supervisie op het terrein van "ziekte & werk". Hij is op verschillende plaatsen werkzaam als therapeut en supervisor in de (geestelijke) gezondheidszorg en heeft een eigen praktijk (waarin ook problemen op dit terrein besproken kunnen worden) en verzorgt trainingen op bovenstaande gebieden.
... wanneer u een (hulp)vraag heeft naar aanleiding van dit onderwerp:
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
zelfhulp diskette "ik en mijn verslaving - self management" Mag ik je mijn nieuwe project van harte voorstellen:[http://www.stopookmetdrinken.nl], ook wel bekend onder [CompuCoach Self Management Alcohol]...
Nog niet helemaal af maar serieuze bezoekers zijn welkom voor een testfase!
![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
|
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
