Psycho-educatie

Theorie: Ecogram: een in kaart gebracht overzicht van hulpbronnen

inhoud:

• Inleiding
• Hoe teken ik een ecogram
  • De mensen erin
  • De band met die mensen
• Aanvullingen
• Epiloog

Een ecogram is een overzicht van iemand's hulpbronnen (en het ontbreken ervan) in zijn/haar leefomgeving. Niet door het als een lijstje onder elkaar te schrijven. Nee, zij worden als het ware in kaart gebracht.
Het ecogogram is een middel dat in veel therapievormen wordt gebruikt om een overzcht te krijgen van de situatie en ook om de [patiënt of cliënt] inzicht te geven in zijn/haar eigen situatie.

Het kan een zeer confronterende bezigheid zijn om uw eigen ecogram te tekenen, juist omdat ons sociale netwerk nog wel eens reflecteert wat er misloopt in ons leven. Juist omdat de werkelijkheid niet altijd is wat we ervan gehoopt hadden.

Het ecogram kan gebruikt worden om hulpbronnen in kaart te brengen in moeilijke situaties: Wie zitten er eigenlijk in mijn netwerk? Welke natuurlijke hulpbronnen zitten er in mijn omgeving en wil ik deze hulpbronnen aanboren of wil ik dat leren
Het kan gebruikt worden om te onderzoeken welke relaties problematisch zijn, het helpt om te kijken of problemen met mensen kunnen worden omgezet in hulpvragen of probleemvelden.
Het ecogram kan heel nuttig zijn om eens stil te staan bij de energie balans in uw leven. Bent u iemand die alleen maar energie opzuigt (zodat u waarschijnlijk alleen achterblijft op den duur) of bent u juist iemand die veel energie aan anderen geeft zonder daar veel voor terug te krijgen... Zo kan een ecogram heel nuttig zijn bij het voorkomen of behandelen van burnout, hyperventilatie of andere overbelastingsklachten. Het kan ook nuutig zijn om de invloed van verslavingen te onderzoeken.

TOP

In principe is het een eenvoudige voorbereiding: Neem een papiertje. Minimaal A4, liever nog A5 formaat.
Zet in het midden van het papier een grote stip, een klein cirkeltje of een ander symbooltje om uzelf aan te geven.
Daaromheen komen drie concentrisch gelijkmatig groter wordende cirkels waarbij de grootste cirkel nog wel goed op het papier moet kunnen passen.

Voorbeeld ecogram

overigens is dit een verkleinde uitgave van de cirkels. Wanneer u erop klikt en deze GIF-file op A4-formaat uitprint dan kunt u deze ook gebuiken.

TOP

Vervolgens worden de mensen uit uw leven in deze cirkels ingevuld. Daarbij is het aan u om te bepalen waar de mensen worden neergezet. Staan zijn dichtbij u, plaats ze dan in de cirkel dichtbij. Voelt u de mensen meer als middelmatig, plaats hen dan in de middelste cirkel. De buitenste cikel is dan voor de mensen die verder van u af staan.
Volg daarbij echt uw gevoel. Zet mensen niet dichterbij als dat zij werkelijk staan. Misschien staat uw familie wel verder weg dan u denkt dat zou moeten. Misschien staat iemand die u al lang niet hebt gezien eigenlijk wel heel dichtbij. Bepaal de afstand niet op basis van wenselijkheid maar op basis van de actuele werkelijkheid.

Meestal zal het een enkel persoon zijn dat een naam krijgt. Maar het kan matuurlijk ook zijn dat er een groep wordt ingevuld als een wat groter cirkeltje of groepje stippen (b.v. "studievrienden" of "de mensen van de volkstuin"). Natuurlijk kan daarbinnen ook weer een persoon worden ingevuld. Plaats er ook namen of symbolen bij om u straks nog te herinneren wie het is
Laat u niet te veel door uw gedachten leiden maar probeer aan te voelen of de gekozen afstand voor u intuïtief of emotioneel kloppend is voordat u uw pen op papier zet.

Om te voorkomen dat u allerlei mensen overslaat kunt u nog even uw gedachten laten gaan naar de verschillende gebieden van uw leven (bijvoorbeeld: familie / werk / vrije tijd / sport / vriedenkringen / maatschappelijke voorzieningen als school, ziekenhuis, overheidsinstanties) en denk ook eens een tijdje terug aan relaties die u misschien al een tijd lang niet gevoed heeft maar die misschien nog best de moeite van het herstel waard zouden kunnen zijn.
Zeker wanneer uw ecogram minder personen bevat dan u zou willen is het goed om erover na te denken welke oude relaties weer nieuw leven ingeblazen zou kunnen worden of hoe een verandering van de kleur ervan (zie straks) er mogelijk voor zou kunnen zorgen dat er weer meer nabijheid ontstaat (met mijn sport-vriendjes moet ik niet al te diep willen praten, bijvoorbeeld.)
Hieronder volgen voorbeelden van personen die mogelijk in een ecogram van iemand kunnen zitten:

• Partner/kinderen
• vrienden & vriendinnen
• ouders van weerszijden
• zussen & broers
• buren
• familie
• kennissen
• personen van vroeger(school,leer-werkplaats,mentor)
• mensen uit vrijetijds/hobby-sfeer
• mensen uit een geloofsgemeenschap
• arts/psychiater
• therapeuten, couselors, coaches & supervisors
• arts/psychiater/maatschappelijk werker(s),verslavingsdeskundigen,advocaat/GSD
•   enz. enz.

TOP

Juist omdat een ecogram ook gebruikt kan worden om de energiebalans in uw relatie netwerk te onderzoeken is het verstandig om ook de relatie met de mensen om u heen te verduidelijken op papier.

De klassieke manier van invullen laat de verbindingen tussen u en de personen in uw omgeving als volgt tekenen:

• een gesloten lijn " ---- " wanneer de relatie actueel en voedend is
• een gesloten lijn met twee dwarsstrepen erdoor " --/ /-- " wanneer de relatie wel bestaat maar slecht is
• een stippellijn " - - - " wanneer de relatie bestaat maar niet benut wordt
• tevens kan door pijltjes langs de lijn worden aangegeven of de relatie energie kost --->, energie geeft <--- of wederzijds stimulerend is <--->. Pijltjes kunnen dus lopen vanuit uzelf naar de ander en/of omgekeerd in de richting van de energie of de inspanningen.

TOP

Er zijn nog veel meer dingen te doen met ecogrammen. Geef de verschillende personen en de verschillende relaties eens een eigen kleurtje. Gewoon op het gevoel om te kijken waar de overeenkomsten zitten.
Speel eens wat met de energielijnen. Wat is de richting van de energie? Gaat het heen en weer of gaat het alleen maar een kant op? Het kan zelfs zijn dat er voedende energie gaat naar de ene kant terwijl er dwarsstrepen staan op de terugweg.
Streep alle mensen eens weg waar u samen mee gebruikt en kijk eens wie er nog over zouden blijven als u met uw verslaving stopt. Bijvoorbeeld: streep eens alle mensen weg die met uw werk te maken hebben en beoordeel dan eens of u een workaholic bent of niet.
Speel eens met de positie van de mensen in de toekomst. Maak eens een tweede ecogram van uw situatie over een maand of twee, of over een half jaar. Geef eens met rode pijltjes de richting aan van de mensen die wat verder van u af moeten komen te staan en geef eens met groene pijltjes aan welke mensen dichter bij u zouden kunnen komen te staan.
U kan er zelfs voor kiezen om mensen in twee kleuren neer te zetten om de verschillende kanten van iemand aan te duiden. Waar plaatst u uw partner als "maatje" en waar plaatst u uw partner als "lover"? Waar komt uw collega te staan als "medewerker" en waar als "studiegenoot". Waar staan uw vrienden als u geen geld zou hebben. Waar zouden de mensen staan als u geen ziekte zou hebben gehad. Waar zouden mensen staan als ik mijn relatie verbreek? Dit soort vragen kunnen u duidelijker maken wat de impact is geweest van bepaalde 'life-events' als trouwen, ontslag, verhuizen, ontwennen, ernstige ziekten of invaliditeit, etc. etc.

TOP

Als gezegd, het uittekenen van een sociaal netwerk kan soms behoorlijk confronterend wezen. Dus bedenk u tevoren of u dat wel alleen wilt doen of dat u daar iemand bij wilt vragen, al dan niet professioneel.
Heb oog voor de toekomst en voor uw mogelijkheden om relaties aan te knopen, te veranderen en te beëindigen zodat uw ecogram er meer uit komt te zien zoals u dat zou wensen.
Veel creatief plezier gewenst, onderweg.

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.

	Wegwijzer op deze HelpDisk	HelpDisk.nl
	Home-page van deze HelpDisk
	Inhoudelijke vragen

Copyright & Disclaimer , V1 20000920