Ik en mijn verslaving (informatie rond verslaving)

Terminologie: Drang en dwang bij de verschillende aspecten van verslaving

inhoud:

• Drang is niet dwang
• Onthoudingsverschijnselen
  • Lichamelijke onthoudingsverschijnselen
  • Geestelijke onthoudingsverschijnselen
  • Specificiteit van "het middel"
• Tolerantie kent dwang en drang
  • Tolerantie -dwang & drang-
• Intoxicatie
• Re-inforcement
• Afhankelijkheid
  • Lichamelijke afhankelijkheid
  • Geestelijke afhankelijkheid
• Epiloog

nswer: Bij het beoordelen van verslavingen en potentieel verslavende stoffen moeten we rekening houden met de verhouding tussen drang en dwang.

TOP

Drang is niet hetzelfde als dwang. Als er bij verslaving gesproken wordt over dwangmatig gedrag dan is dat over het algemeen gedrag dat tot doel heeft om onlusten te reduceren. Dit is een hele andere motivatie dan het drangmatig gedrag dat het verhogen van de lusten als doel heeft. Vergelijk het met een baby die zich (als ie oud genoeg is om zijn zuigreflexen te kunnen overwinnen) gedwongen voelt (dwang) om het stuk citroen uit zijn mond te trekken terwijl datzelfde kind waarschijnlijk een grote drang zal hebben om die grote rode lolly in z'n mond te stoppen.

TOP

Zo is het optreden van de zogenaamde "onthoudingsverschijnselen" een duidelijk voorbeeld van de dwang om te gebruiken.
De onthoudingsverschijnselen zijn de dingen die een verslaafde krijgt te voelen als het gebruik wordt gestaakt. Het al-dan-niet optreden van deze onthoudingsverschijnselen heeft een grote invloed op de kans dat mensen verslaafd raken aan een bepaald middel.

Lichamelijke onthoudingsverschijnselen

Directe lichamelijke (vegetatieve) verschijnselen als lichamelijke onrust, trillerigheid, misselijkheid, duizeligheid of zelfs het gevoel van pijn in botten of spieren kunnen hierbij horen. Ook klachten als slapeloosheid en concentratiestoornissen kunnen optreden als ons brein de stof niet meer krijgt toegediend waar het aan gewend was.
Er is een zekere overlap met de term 'craving' die wij elders uitgebreider bespreken (zie het artikel met [informatie over 'craving']). Alleen is craving meer een 'leerproces', een conditioneringsproces dat diep in het zenuwstelsel plaats vindt. Onthoudingsverschijnselen hebben eerder te maken met het verstoren van het kunstmatige evenwicht dat er is ontstaan door het regelmatige gebruik.

Een dergelijke verhaal gaat ook op voor het zogenaamde "geestelijke evenwicht". Een verstoring van het chemisch evenwicht in ons brein geeft direct verstoringen in het psychische functioneren. Dit maakt begrijpelijk dat ook meer emotionele verschijnselen als angsten, onzekerheid, (achtervolgings)waan en psychosen optreden als gevolg van een plotselinge onthouding. Dergelijke onthoudingsverschijnselen kunnen het soms nodig maken dat medicatie wordt voorgeschreven om te zorgen dat de onthouding van de drug geen gevaarlijke situaties met zich meebrengt.

Specificiteit van "het middel"

Als laatste aspect van de onthouding is het belangrijk om te kijken naar de onthoudingsverschijnselen die specifiek afhankelijk zijn van het middel waaraan iemand verslaafd is geraakt. Bepaalde middelen kunnen bepaalde specifieke symptomen met zich mee brengen. Zo horen bijvoorbeeld slaapstoornissen bij de onthouding van slaapmiddelen, angsten en onzekerheid zullen vaak horen bij de onthouding van cocaïne en door de onthouding van heroïne zal vaak een grotere gevoeligheid voor pijn optreden.

TOP

Een volgende eigenschap van bepaalde drugs is de zogenaamde 'tolerantie' van een drug. Er zal over het algemeen een bepaalde hoeveelheid van de stof nodig zijn om een bepaald effect te geven. Voor een aantal middelen zal gelden dat de dosis na herhaald gebruik verhoogd zal moeten worden om eenzelfde effect te geven. Zo zal een ervaren alcoholist nauwelijks het gevoel hebben dat hij iets gedronken heeft als hij drie eenheden heeft gedronken terwijl iemand die nog nooit gedronken heeft daar toch behoorlijk aangeschoten van kan raken. Maar bij hash is het tegendeel eerder waar: ervaren gebruikers krijgen gemakkelijker high-effekten dan beginnelingen.

Tolerantie -dwang & drang-

Tolerantie valt uiteen in de twee componenten van dwang en drang: de dwang die ontstaat omdat je wilt voorkomen dat je ziek wordt is iets anders dan de drang naar de (oorspronkelijk) aangename uitwerking van het middel.

• De hoeveelheid van de stof die noodzakelijk is om de craving te voorkomen zal een dwang vormen om bepaalde middelen te gebruiken. Zo zal bijvoorbeeld een heroïne verslaafde gedwongen zijn om steeds meer te gebruiken om te voorkomen dat hij ziek wordt.
• De hoeveelheid stof die nodig is om het gewenste effect van het middel te veroorzaken moet dus eerder gezien worden in het licht van het verhogen van de lusten; het drangmatige aspect van de tolerantie.

Over het algemeen zal er bij het voortschrijden van de verslaving een verschuiving zijn van drang naar dwang door het optreden van tolerantie; aanvankelijk neemt de gebruiker het middel voor de kick, voor zijn plezier maar door de toenemende tolerantie zal de verslaafde uiteindelijk alleen nog maar gebruiken om zich niet ziek te voelen.
Het optreden van tolerantie zal er ook toe leiden dat mensen een steeds grotere kans gaan lopen om zich te vergiftigen. Het gehalte van de stof in het bloed wordt zo hoog dat het levensbedreigend wordt: de overdosis.

TOP

Ook de mate van 'intoxicatie', de effecten van het gebruik zijn van invloed op de kans om verslaafd te raken. Stoffen met een hoog intoxicatie-gehalte zullen op een andere manier gebruikt worden dan middelen die een minder sterke uitwerking hebben. Zo zal LSD over het algemeen niet al te veel gebruikt worden terwijl sigaretten achter elkaar kunnen worden aangestoken.
Aan de andere kant zal de mate van intoxicatie door de drug een invloed hebben op de ondermijnende effecten die overmatig gebruik met zich meebrengt. Zowel de psyche als het sociale leven kunnen sterker worden aangetast door middelen die een sterkere intoxicatie met zich meebrengen; één forse bad-trip (zie: [info over LSD) kan mensen zodanig uit evenwicht brengen dat zij psychiatrisch behandeld moeten worden. En de alcoholist die vanaf de vroege ochtend geïntoxiceerd (dronken dus) rondloopt zal meestal nog maar weinig waardering vinden in zijn sociale omgeving.

TOP

In de Engelse literatuur wordt apart nog de eigenschap beschreven van een middel om (bij dierproeven en bij gebruikers) de gebruikers aan te zetten tot herhaald gebruik. De neiging om het telkens weer te gebruiken, het gegeven dat het een bepaald middel geprefereerd wordt ten opzichte van andere middelen wordt wel aangeduid met de "re-inforcement" (de beloning) van dat middel.
Sommige middelen hebben telkens bij iedere keer dat zij gebruikt worden een prettig korte termijn effect. Dat zijn middelen die een hoger "belonend karakter" hebben dan middelen die bijvoorbeeld geen effect meer hebben als je ze te snel opnieuw gebruikt. Zo geeft cocaïne of crack iedere keer opnieuw een kick terwijl een aantal natuurlijke tripmiddelen gewoon niet meer werkt als je te snel opnieuw gebruikt.
Duidelijk zal zijn dat ook de verschuiving die wij zojuist beschreven hebben bij tolerantie hier ook van invloed is op de beloning; aanvankelijk drang, na verloop van tijd dwang.

TOP

Al deze aspecten worden vaak nog apart beschreven van de zogenaamde "afhankelijkheid" ("dependence" in de Engels/Amerikaanse literatuur). De moeite die gebruiker heeft om zijn gebruik te stoppen en het percentage dat in gebruik terugvalt, het percentage van gebruikers dat uiteindelijk verslaafd raken, de mate waarin gebruikt wordt ondanks dat duidelijk is geworden dat het middel schade berokkent, dat zijn allemaal zaken waaraan zichtbaar wordt hoe groot de neiging is om afhankelijk te raken van een bepaald middel.
Binnen de afhankelijkheid kan de lichamelijke afhankelijkheid en de geestelijke afhankelijkheid worden onderscheiden.

Lichamelijke afhankelijkheid

Over de lichamelijke afhankelijkheid van bepaalde drugs kunnen wel een aantal dingen als min-of-meer 'vaststaand' worden beschouwd. De ene drug is de andere niet en zeker de mate waarin lichamelijke afhankelijkheid ontstaat, die is eigenlijk van de verschillende drugs wel bekend. Sommige middelen zullen voor meer en heftiger ontwenningsverschijnselen zorgen en het ene middel zal dit sneller doen dan dat andere middelen zoiets veroorzaken.

Voor de geestelijke afhankelijkheid is dat anders. De geestelijke afhankelijkheid is erg afhankelijk van de gebruiker zelf. Bepaalde karaktereigenschappen zullen mensen gevoeliger maken voor de effecten van bepaalde drugs. Wij schrijven daar elders over in een artikel over [verslaving en zelfmedicatie] maar het zal duidelijk zijn dat iemand die erg twijfelt aan zichzelf gevoeliger is voor de chemische zelfverzekerdheid door cocaïne dan iemand die van nature zeker is van zichzelf. Het zal duidelijk zijn dat iemand met ernstige misbruikservaringen in het verleden gevoeliger zal zijn voor de vergetelheid die alcohol brengt dan iemand met een gelukkige jeugd.

TOP

Drang en dwang worden vaak door elkaar gehaald. De omgeving van de verslaafde herkend de dwang vaak niet en de aankomend verslaafde heeft vaak niet in de gaten dat zijn drang om te gebruiken zo langzamerhand aan het verschuiven is naar dwang.
Toch is het belangrijk deze twee uit elkaar te halen want als u uzelf moet motiveren om aan uw verslavingsneiging te ontsnappen dan kan het helpen om te herkennen dat uw gebruik inmiddels niet meer gaat over drang. Maar dat het dwang is geworden en dat ook niet te verwachten valt dat dit weer terugdraait.
En voor de ontwenningsperiode is het belangrijk dat je kijkt naar de verschillende vormen van dwang om te gebruiken. Dat helpt je om alternatieven te vinden en de verslaving af te ronden.
Sterkte met zoeken ...

Auteur (Copyright): Hans R. J. West

Mag ik je mijn nieuwe project van harte voorstellen:[http://www.stopookmetdrinken.nl], ook wel bekend onder [CompuCoach Self Management Alcohol]...
Nog niet helemaal af maar serieuze bezoekers zijn welkom voor een testfase!

These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.

	Wegwijzer op deze HelpDisk	HelpDisk.nl
	Home-page van deze HelpDisk
	Inhoudelijke vragen