TOP
Het valt mensen vaak niet mee om op een verstandige manier doelen te stellen voor zichzelf.
Doelen stellen. Volgens een aantal therapeuten de kern van een geslaagde therapie, volgens vele managers de kern van succesvol management.Wij stellen ons zo makkelijk iets ten doel. Maar staan wij er wel bij stil wat wij daarmee bedoelen. Een Amerikaans gezegde zegt:
"Be carefull with your whishes,
they might come true"Het stellen van doelen voor onszelf wordt al een stuk duidelijker als we bedenken dat er een groot verschil is tussen zogenaamde "langetermijn doelen", "middellange-termijn doelen" en "kortetermijn doelen". Want er zijn een aantal dingen bedenken waar goede doelen aan moeten voldoen.
Dit is nog wel eens een moeilijk punt omdat we vaak pas beginnen om doelen voor onszelf te stellen op momenten dat we in de problemen komen. Natuurlijk zijn er dan dingen die we willen voorkomen. Maar het is iets anders om pro-actief doelen te stellen dan dat het is om te regeren als er iets dreigt mis te lopen. Het is veel makkelijker om te bedenken wat ik leuk zou vinden als ik niet in de problemen zit.
Het klinkt als een knullig voorbeeld maar vraag honderd mensen wat het betekent om gezond & gelukkig te zijn en je hebt een grote kans dat negentig mensen antwoorden: "dat je niet ziek bent" (en dan is er ook nog 5% die beginnen over een witte mercedes cabrio met lichtmetalen sportvelgen). Vraag 100 alcoholisten wat hun doel is en 90% zal zeggen dat zij niet meer willen drinken.Maar het is belangrijk om uw doelen positief te formuleren. Het gaat gaat erom wat u wilt bereiken en niet wat u wilt voorkomen.
Zo is bijvoorbeeld de kans dat ik in de roos schiet veel groter wanneer ik mij richt op de roos.
Er zijn namelijk niet zoveel manieren om IN de roos te schieten. Maar er zijn oneindig veel manieren om NAAST de roos te schieten...
Ik zou eeuwig bezig zijn om alle manieren uit te sluiten waarop ik het fout kan doen.
Iedere golfer zal u vertellen dat ie in het zand slaat als ie zich niet op de 'greens' richt (waar ge-put wordt) maar op de 'sands' (het zand waar het balletje al snel in komt vast te liggen).We doen er dus verstandig aan om doelen positief te formuleren. Het gaat erom wat je wèl wilt en dus niet alleen maar (bijvoorbeeld) "ik wil niet meer gebruiken". Natuurlijk is het positief om niet langer verslaafd te zijn maar dat is niet wat wij bedoelen. Het gaat erom dat uw doelen positief geformuleerd zijn in die zin dat het die dingen zijn die u graag zou willen bereiken in de toekomst. "Ik ga in de komende week alternatieven zoeken voor mijn gebruik." is dan bijvoorbeeld een veel betere optie.
Daarnaast doe je er verstandig aan om een doel te kiezen wat niet door anderen moet gebeuren maar binnen jouw eigen invloedssfeer ligt. Daarmee bedoel ik niet te zeggen dat iedereen maar voor zichzelf moet zorgen maar het is verstandiger om doelen te kiezen die door u zelf kunnen worden bereikt.
Ook dit lijkt weer een open deur maar je hoort mensen regelmatig "mijn partner begrijpt mij niet..." En dat wordt dan gebracht als een doel: "Als mijn partner mij begrijpt dan ben ik gelukkig." Maar dat is geen doel want het stelt een ander centraal. Mensen dienen zelf centraal te staan in hun eigen doelen. Goede doelen beginnen met het woordje "ik". Ik kan gaan proberen mijn vrouw duidelijk uit te leggen wat ik haar graag zou willen vertellen.
We zeggen wel "Doelen moeten binnen de eigen controle liggen" want het draait erom wat u zèlf bereiken wilt en niet "wat een ander zou moeten gaan doen".
Acties -nog even een open deur intrappen-
Ons zelfgevoel dat is voor een belangrijk deel bepaald door de dingen die we meemaken. Daarom moeten doelen gericht zijn op actie, op doen. Want alleen doordat we iets meemaken zien we effecten van ons doel. Een goed plan dat verstoft in uw brein, dat geeft erg weinig positieve gevoelens.*)note
Zelfs als u uw ideeën zelf niet ten uitvoer wilt brengen maar dat anderen dat zouden moeten doen, dan nog is het belangrijk dat er iemand iets mee gaat doen, dat het plan vorm krijgt in de werkelijkheid. En ook als andere mensen zullen moeten werken aan de uitwerking van mijn doelen, dan nog vereist dat een hoop actie om die andere mensen te motiveren om te gaan werken aan mijn doelen (vraag dat maar eens na bij de gemiddelde manager).
Een belangrijke eigenschap van goede doelen is ook de haalbaarheid.
Wanneer we altijd ervaren dat onze doelen onhaalbaar blijken te zijn dan krijgen we daar op den duur een depressief gevoel van. De oplossing die dan vaak wordt gekozen is om er dan "nog maar een schepje bovenop te doen". Op de één-of-andere wonderlijke manier kiezen we er niet voor om onze doelen eens wat nader onder de loep te nemen. Nee, we gaan harder werken om te kijken of we ze toch kunnen bereiken. En dat het dan herhaald zal blijken dat "het weer niet lukt" (als je iets op dezelfde manier probeert zal het waarschijnlijk ook wel op dezelfde manier mis gaan). En inmiddels is toch wel duidelijk dat het depressie in de hand werkt als iemand de hoop verliest dat zijn handelingen effect sorteren.
Doelen kunnen onhaalbaar zijn omdat ze te groot zijn (of worden) om ze ooit te kunnen halen. Doelen kunnen ook onhaalbaar zijn omdat de planning in de tijd niet realistisch is. Dit aspect wil ik eerst even aan bod laten komen.
Vaak wordt vergeten dat doelen zijn gekoppeld aan een termijn en dat termijn wordt dan ook meestal niet genoemd.
Probeer uw doelen zó te stellen dat u tevreden zult zijn aan het einde van dat termijn. Want als u zich bijvoorbeeld voorneemt dat u over drie weken "goed met uw gevoelens zal omgaan " dan is de kans natuurlijk nogal groot dat dit tegen gaat vallen want dat is een doel dat jaren zal kosten.
Maar als iemand zichzelf voorneemt dat hij in de komende drie weken tegen 'Japie' (bijvoorbeeld) gaat zeggen hoe hij zich nu eigenlijk echt voelt over een bepaald onderwerp, dan is dat een doel dat haalbaar is. Zo'n doel zal ook een tevreden gevoel geven over jezelf als het is afgerond.
Er is een groot verschil tussen korte termijn en lange termijn doelen. Er is zelfs zó'n groot verschil dat we er nog een stap tussen willen zetten. In het volgende stukje willen we drie niveaus uit elkaar rafelen:
Onze lange termijn doelen zijn onze idealen en natuurlijk is daar ook een verband met onze motvatie. Vragen naar de lange termijn doelen is vaak de vraag stellen aan uzelf: "wat zijn mijn idealen?"
Lange termijn doelen zijn soms bijna utopieën die niet eens helemaal bereikt hoeven te worden. Toch is dat even oppassen geblazen. Want daar zijn een paar valkuilen:Ik raad u aan om zo-af-en-toe eens te gaan zitten en te bedenken dat u uw doelen aan het bereiken bent. Geeft dat wel zo'n goed gevoel?
- Geen enkel vlekje
Mensen stellen zich soms ideale doelen. Vaak is dat eigenlijk een negatief geformuleerd doel: "Ik mag géén fouten hebben." en het is ook niet realistisch want ieder mens heeft zijn donkere kantjes.
Stel uzelf de vraag:"Mag ik negatieve eigenschappen houden en kan ik dan toch de moeite waard blijven?"- Veel mensen met een negatief zelfbeeld vallen regelmatig ten prooi aan mensen die wel weten wat ze willen. Mensen die geen persoonlijke doelen stellen zijn makkelijker beïnvloedbaar. Een negatief zelfbeeld maakt al snel dat mensen soms onverstandige doelen gaan stellen voor zichzelf.
- Compensatoire / niet realistische doelen kunnen misschien wel hele lekkere fantasieën zijn om over te mijmeren maar als doel kan het een hele giftige uitwerking hebben op een leven.
Bijvoorbeeld: "ik zou wel een meesterspion willen worden en achter de schermen politici willen beïnvloeden" als een soort van tegenreactie op het feit dat u uzelf in het dagelijkse leven zo machteloos voelt en dat de politici zich zo schandelijk weinig aantrekken van de mening van het volk dat hen gekozen heeft**)note.- "Be carefull with your whishes, they might come true." Het kan verstandig zijn om er nog eens over na te denken wat nou werkelijk uw doelen zijn.
En dat u even stil staat bij de prijs die u ervoor aan het betalen bent... geeft die ook een goed gevoel?
Lange termijn doelen zijn de doelen die je over jaren hoopt te gaan bereiken. Dus u bent er nog jarenlang aan bezig.
- Rijkdom, aanzien en prestatie zijn nullen,
- gezondheid is de één die er voor staat.
Chinees Spreekwoord
Lange termijn doelen zijn de doelen waarvan je wéét dat je er een aantal niet van zult bereiken omdat je halverwege wel eens wat van koers veranderd. En dat geeft ook niet om ze bij te stellen. Als je de situatie maar probeert te voorkomen dat je aan het eind van je leven moet concluderen dat je alleen maar een beetje stuurloos heen en weer hebt gevaren, òf dat je zou zijn aangekomen op een plek waar je niet wenst te zijn.
Middellangetermijn doelen zijn doelen die al gauw een paar maanden tot een jaar gaan kosten. Het zijn de doelen die te lang duren om het alleen maar op kracht, in één keer te trekken. Het zij projecten die soms naast elkaar lopen (ik wil mijn conditie verbeteren en een project opzetten op mijn werk) of die ná elkaar gepland moeten worden (ik moet eerst bekijken of er een markt is voor mijn product voor ik het begin te produceren).
Het is ook belangrijk om ze een beetje te 'spreiden' over de verschillende kanten van een mens (ik raad u aan eens het [stukje over identiteit te lezen])Verder is het belangrijk dat de middellange termijn doelen in dezelfde richting blijft wijzen als de lange termijn doelen.
En omdat middellange termijn doelen toch een middellange termijn nodig hebben om te bereiken is het belangrijk om na te denken over de "beloningen onderweg", de rustpauzes, de schouderklopjes van jezelf of van anderen om de moed vast te houden om door te gaan met het bereiken van dat middellange doel.
Zo is het voor het bereiken van middellange termijn doelen vaak belangrijk om ze in 'hapklare brokken', in korte termijn doelen op te splitsen.
Het is van belang om doelen vooral ook praktisch en op korte termijn haalbaar te beschrijven voor uzelf omdat het anders gewoon stomweg te lang duurt. Wanneer ik voortdurend bezig ben met stap twaalf (middellang, op weg naar 100) en als ik mij pas tevreden mag voelen als ik bij twaalf ben dan moet ik zo lang zonder succeservaring werken dat ik misschien wel vol goeie moed ben begonnen maar dat onderweg uitgeput raak.
Verder is het zo dat ik, wanneer ik voortdurend bezig ben met stap twaalf (middellang, op weg naar 100) in plaats van de volgende stap die ik moet nemen, dan is de kans vrij groot dat ik over het drempeltje struikel bij stap drie of in de kuil val bij stap vijf.
- De enige vraag die eigenlijk belangrijk is, is:
- "wat is de eerst volgende stap de je gaat zetten?"
Als ik mijn middellange termijndoelen in hapklare brokken verdeel met adequate rustpauzes tussendoor en de opstekers die een mens nodig heeft, dan wordt de kans groter dat het doel bereikt gaat worden. We noemen dat wel de salami-methode. Een salamiworst in één keer opeten is geen leuke ervaring maar in schijfjes is het goed te eten.
Sta er af-en-toe bij stil wat uw het (middellange) einddoelen zijn en wat de stappen daarnaartoe zijn. Vroeger was de metafoor "eet maar door de hele rijstebrijberg heen", tegenwoordig zou ik zeggen dat een scherp mes en een paar gerichte sneden een salami veel aantrekkelijker maakt.
Als we kijken naar een praktische manier om met deze indeling van doelen om te gaan dan is het verstandig om uzelf de volgende vragen te stellen bij uw volgende (doelgerichte) afspraak of actie:
- "Wat wil ik ermee bereiken?" (middellange termijn doelen)
- "Waarom wil ik dat bereiken?" (lange termijn doelen)
- "Wat wil ik doen om dat te bereiken?" (korte termijn doelen)
We hebben zojuist gesproken over de haalbaarheid van doelen maar minstens zo belangrijk is de toetsbaarheid. Wanneer iemand alsmaar bezig is om een bepaald doel te bereiken dan ontstaat er al snel een soort van sleur waarin mensen soms verder door gaan dan verstandig is. Mensen die beginnen om macht te vergaren weten soms niet meer waarom ze daaraan begonnen zijn. Daarom is het handig om doelen concreet te beschrijven zodat u uzelf antwoord kunt blijven geven op de vraag "hoe weet ik dat ik mijn doel bereikt heb?"
Als het mij lukt om mijn doelen concreet te omschrijven (met aantallen, hoeveelheden, een tijdsbestek) dan is het makkelijker om op een bepaald tevreden te zijn over de manier waarop ik onderweg ben. Als ik mijn doelen in grote of vage termen omschrijf dan is de kans groot dat ik niet weet wanneer ik tevreden kan zijn over mij pogingen."In de komende week ga ik (minstens) twee keer hardlopen (kortetermijn) zodat ik een betere conditie krijg in de loop van het komende half jaar (middellang) zodat ik mij gezonder ga voelen." geeft veel mogelijkheden om mijzelf te toetsen (en andere mensen te vragen of ze mij willen helpen herinneren aan mijn eigen goeie voornemens) dan "ik wil aan mijn conditie gaan werken."
Het is bijvoorbeeld niet voor niets dat managementtrainers als Kouzes & Posner zeggen***)note: "Set goals and make a plan. Best goals are SMART (Specific, Measurable, Atainable, Result-oriented, Time-bounded)."
Er zijn nog een paar andere overwegingen die belangrijk kunnen zijn bij het stellen van doelen:
Het is belang om te kijken naar de context van uw doelen. Dit is mogelijk een onderdeel van het concreet en toetsbaar maken van uw doelen. Als u assertief wilt zijn, wanneer wilt u die mogelijk hebben? Is het belangrijk om bij de bakker assertief te zijn of is het van belang om op mijn werk assertief te zijn?
Dat kan belangrijk zijn omdat mensen anders soms doelen blijken na te streven op plekken waar dat helemaal niet handig is. Mensen die een assertiviteitscursus doen om beter te functioneren op hun werk en daardoor al hun vrienden wegjagen met een soort van overmatige aanvalshouding.
Stel uzelf de vraag als u een doel stelt: "Bij wie / waar is dat van belang?"
Is het gestelde doel verantwoord voor de omgeving waarin je leeft (de ecologie). Wanneer iemand ook achteraf het gevoel wil hebben dat hij/zij op een goeie manier aan zijn/haar doelen heeft gewerkt dan zal er ook rekening gehouden moeten worden met de omgeving. Als u uw doel bereikt heeft en daardoor hebben uw kinderen een hekel an u gekregen... dat geeft op de lange termijn weinig tevredenheid over het bereikte doel.
Stel uzelf de vraag: "Wat zijn de effecten van mijn doel op mijn relatie met de omgeving"
Twijfel of -in-consequent zijn
Heel belangrijk is het om twijfel serieus te nemen. Het betekent niet dat u uzelf door elke twijfel moet laten stoppen maar het is belangrijk om de interne tegenstrijdigheid serieus te nemen. Twijfel ontstaat vaak als er verschillende doelen met een tegengestelde richting bestaan, als verschillende doelen niet consequent zijn met elkaar.
Dergelijke inconsequenties kunnen simultaan zijn of sequentieel:
- Simultane inconsequenties zijn bijvoorbeeld "ik stel mijn doel maar tegelijkertijd twijfel ik"
- Sequentiële inconsequenties zijn bijvoorbeeld "na verloop van tijd ga ik altijd twijfelen"
Wanneer we gaan kijken naar mensen die hun doelen niet bereiken dan zien we regelmatig dat mensen eigenlijk aan het begin van het project al wisten waarom het zou gaan mislukken... en toen tegen zichzelf gezegd hebben dat zij zich niet moesten aanstellen (niet zo'n erg positieve benadering, nee). Als het u lukt om de twijfels en inconsequentie tevoren in te schatten dan kunt u dus ook beter uw [valkuilen] inschatten.
Niet onbelangrijk bij de aanvang van een ontwenningsperiode, bijvoorbeeld...
![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
| zelfhulp diskette "ik en mijn verslaving - self management" |
Mag ik je mijn nieuwe project van harte voorstellen:[http://www.stopookmetdrinken.nl], ook wel bekend onder [CompuCoach Self Management Alcohol]...
Nog niet helemaal af maar serieuze bezoekers zijn welkom voor een testfase!
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
