TOP
Het zal al duidelijk zijn geworden dat er niet gesproken kan worden van 'een depressie' en dat er hier dus zeker niet meer gegeven kan worden dan een aantal algemeenheden.
Toch kan het goed zijn om die algemeenheden nog eens door te lezen, juist om ervoor te zorgen dat een moeilijke periode in uw leven niet vastloopt in een zichzelf versterkend depressief proces. Niet om het zelf-dokteren in de hand te werken maar om gericht samen te werken met de mensen die u als hulpverlener heeft uitgezocht.
Daarmee is gelijk de eerste belangrijke tip gegeven: zoek de hulp die u nodig heeft. Misschien heeft u niet de moed of de energie om op zoek te gaan... laat u dan meenemen door anderen. Zelf is het vrijwel niet te doen om je als een baron van Münchhausen aan je eigen haar uit het moeras te trekken. Ga naar uw huisarts, laat u verwijzen, bezoek (opnieuw misschien) de therapeut die u eerder met goed gevolg behandeld heeft en waar u vertrouwen in heeft. Ja, ook als u eerder behandeld bent dan hoeft het niet te betekenen dat de behandeling niet goed is geweest als opnieuw een depressieve periode ontstaat. De gedachte "blijkbaar heb ik iets laten liggen dus dit werkt ook al niet" is een voorbeeld van een gedachte die hopeloosheid uitlokt.
Als het al zo is dat de nieuwe episode is ontstaan doordat er iets is blijven liggen (en niet, zoals ook vaak voorkomt, door slecht onderhoud is ontstaan) dan zal je juist bij de therapie die de vorige keer nuttig is gebleken aansluiting kunnen vinden om de gemiste kans te vinden.
Er zijn nogal wat depressies die door middelengebruik worden gemaskeerd en er zijn nogal wat verslavingen die depressie in de hand hebben gewerkt. Daarom raad ik u af om zelf al te lang te gaan 'dokteren' met drugs als alcohol en opiaten om het niet te voelen of met cocaïne, XTC- en speed derivaten om het te overschreeuwen. Er is niks tegen het genieten van een lekker glas wijn en wat mij betreft is er ook niks tegen eens een keer een avond stappen met vrienden waarbij wat meer is gebruikt dan voorheen gepland. Het draait er alleen om waarom je dat middel gebruikt. Als het draait om sporadisch gebruik om uzelf eens op een ander gedachtenspoor te zetten dan hoeft daar niet zoveel op tegen te zijn (als het niet in strijd is met eventuele medicatie) maar voor het doelmatig behandelen van een depressie zal het noodzakelijk zijn dat de behandeling niet door het middelengebruik wordt overschaduwd.
Een depressie behandeling bij iemand die bijvoorbeeld fors drinkt, dat is gewoon niet nuttig.
En wat andere middelen betreft... Zelfs als u er met uw arts achter komt dat het middel dat u gebruikte wel wat lijkt op de medicatie die hij voorstelt dan wil dat helemaal niet zeggen dat u net zo goed kan kunnen blijven gebruiken.
Er zijn veel antidepressieve middelen die, afhankelijk van de andere klachten en de verdraagzaamheid kunnen worden gebruikt. Mensen zijn niet altijd enthousiast over het slikken en ook ondergetekende is ervan overtuigd dat er nog altijd veel verslavingen via de huisarts 'gescoord' en via de verzekering betaald worden. Toch zie je ook regelmatig dat mensen zichzelf uiteindelijk meer medicatie op de hals halen omdat zij hun onderhoudsmedicatie niet goed nemen zodat de situatie zodanig uit de hand loopt dat er weer met handenvol geslikt moet worden om de hele situatie weer in het gareel te krijgen. Dan had er beter een lage dosis met regelmaat geslikt kunnen worden."zo min mogelijk medicatie"
is een afkorting van
"zó weinig medicatie ALS MOGELIJK is"Zo gebeurt het nogal eens dat mensen de situatie zo lang laten oplopen dat er NU medicatie moet komen die de situatie beheersbaar houdt... heel vervelend, en een beetje wrang ook, vooral omdat de meeste antidepressieve medicatie pas goed begint te werken na een week of drie.
Daarbij heeft de meeste antidepressieve medicatie óók nog eens de onhebbelijke eigenschap om na een bepaalde periode minder goed te gaan werken. Het lichaam komt mogelijk in een soort nieuw evenwicht met de antidepressiva en als de medicatie niet wordt opgehoogd dan kan je bijna net zo goed niks slikken. Mensen gaan soms wel twee, drie of vier van dergelijke 'treden' door. Dat betekent niet dat de depressie erger is geworden, dat betekent niet dat de medicatie niet meer werkt, het betekent niet dat er aanvankelijk te laag is gedoseerd, het betekent niet dat er andere medicatie nodig is. Het wil alleen maar zeggen dat het weer eens tijd wordt om met de arts te bekijken of de dosis niet eens moet worden bijgesteld.Prettige bijkomstigheid is dat ook vaak de bijwerkingen minder zijn geworden. Dus wanneer u merkt dat het afgesproken medicijnin de afgesproken dosis niet alleen geen bijwerkingen meer heeft maar verder helemaal niet meer werkt dan wordt het waarschijnlij ktoch eens tijd om weer eens een afsprak te maken.
Kort door de bocht:
geen werking zonder bijwerkingen
Juist omdat depressie ene ernstige aandoening is en omdat het periodiek ook nog wel wat media-aandacht krijgt heeft ook het alternatieve circuit zich op depressie geworpen. Nou wordt bijvoorbeeld St.Janskruid al eeuwen tegen somberheid ingezet en het lijkt ook na wetenschappelijk onderzoek een werkzame strategie bij mild depressieve gevoelens. Maar er ontstaan nog wel eens wat misverstanden door de vermenging van de medicijnen uit de alternatieve hoek en de normale medicatie van uw arts. Bijvoorbeeld het gebruik van St. Janskruid is niet zonder risico's, zeker wanneer u ook andere medicatie gebruikt. Stel uw arts en apotheker op de hoogte van de manier waarop u St.Janskruid gebruikt zodat zij daar rekeneing mee kunnen houden.
In de behandeling van depressie zie je (of misschien moet ik zolangzamerhand zeggen: zag je vroeger) twee scholen die zich kenmerkten door de vraag: "Pillen of praten?"
Ik wil hier niet op de stoel van uw behandelaars gaan zitten maar als op merking maken dat het één, het ànder niet hoeft uit te sluiten. Sterker nog, soms zijn pillen nodig om praten mogelijk te maken en, alhoewel de kortetermijn effecten van pillen goed zijn, er zullen toch vaak een aantal gesprekken nodig zijn om mensen in te laten zien dat zij onhandige denkpatronen hebben. Want daarvan zijn wel een paar dingen bekend bij depressie. Bekend is dat min-of-meer gestandaardiseerde behandelvormen waarin antidepressieve farmacotherapie en enkele kortdurende psychotherapieën bij 65-70% van de patiënten goed werken*)note. "Praten" hoeft niet te betekenen dat er enorme hoeveelheden tijd hoeft te worden besteed aan gesprekken. De langdurige psychotherapieën hebben ook voor de depressieve patiënt hun langste tijd wel gehad.
Als gezegd, er zijn wel manieren van denken die een depressie in de hand werken.
Mensen hebben bepaalde attibuties over zichzelf en de wereld, bepaalde basisgedachten (RET) of aannames waar zij verder niet zo veel meer over zullen nadenken. Mensen die gewoonlijk neigen tot een interne, stabiele & globale ('depressogene') attributiestijl hebben een grotere kans op depressie als zij vervelende ervaringen meenemen. Iedereen maakt ellende mee in het leven. "Shit happens." Maar als iemand zijn mislukkingen benadert met gedachten als "Het ligt aan mij, dat is altijd en overal zo geweest en het zal altijd en overal ook zo blijven" dan is gelijk duidelijk een gerichte aandacht voor de 'depressieve denkstijl wel op z'n plaats kan zijn. De vaak overdreven aandacht voor het eigen aandeel in mislukkingen, de gering hoop dat het ooit anders zou kunnen lopen en het gebrek aan aandacht voor onverwachte mogelijkheden moet niet alleen begrepen maar ook geoefend worden.
Natuurlijk heb jij jouw eigen aandeel maar zijn er ook factoren buiten jouw invloedssfeer die maakten dat het niet goed afliep? Zijn er uitzonderingen mogelijk? Kan jij in een andere situatie of bij een nieuwe poging wel succesvol zijn?... Oefenen in het denken binnen een nieuwe attributiestijl is tegenwoordig een wetenschappelijk en empirisch ondersteund onderdeel in de de behandeling van depressie.Voor de mensen die in deze dingen nog niet zo thuis zijn ruikt zoiets al heel snel naar 'positief denken'... Niet dus. Want daar is gelijk iets waar de meeste mensen met een depressie een fantastische aversie tegen hebben. Realisme is heilzamer dan positief doen.
Als eerder gezegd kan het belangrijk zijn om ook te kijken naar eventuele oorzaken in de jeugd. Toch zal in de behandeling van depressie ook veel aandacht gegeven moeten worden aanv het dagelijks leven in het hier-en-nu.
Als er niet alleen gekozen wordt voor pillen maar ook voor praten dan zal het gesprek ook vaak gaan over de dingen die in het dagelijks leven moeten worden gedaan. Bepaald gedrag zal bepaalde interacties met de omgeving geven. Juist een aanpak met een sterke samenhang tussen biologische, emotionele, gedragsmatige, interpersoonlijke en cognitieve processen geeft de grootst mogelijke kansen op herstel. Biologie, beleving, gedrag en cognitie hebben allen invloed en op zich beïnvloedt ook ieder deelaspect ook weer de overige aspecten.
Het paradoxale verband tussen lichamelijke aktiviteit en depressie depressie kan je bijna niet over het hoofd zien. Toch heeft het jarenlang geen plaats gehad in de reguliere therapie. Psychomotore therapeuten bemerkten ieder voor zich wel dat er mogelijkheden wren maar wetenschappelijk onderzoek is relatief jong.
De depressieve patiënt heeft last van vermoeidheid, gebrek aan energie, gebrek aan vitaliteit, pijnlijke spieren en weerzin tegen iedere vorm van lichamelijke activiteit. Geen makkelijke groep om tot bewegen aan te zetten, dus. Niettemin blijkt uit een toenemend aantal studies dat lichamelijke activiteit therapeutisch effectief kan zijn. Met name de bewegingsvormen die een verbetering van het uithoudingsvermogen bewerkstelligen, zoals hardlopen, wandelen, fietsen en zwemmen hebben hun nut bewezen bij de depressieve (minder bij de dysthyme) patiënten. Internationaal is daar al het nodige over getheoretiseerd.. In Nederland is het vooral het werk van Bosscher***)note en inmiddels is iedereen wel echt overtuigd van de waarde van fysieke trainingsvormen naast de pillen en naast het praten.
- lichamelijke fitheid hangt positief samen met geestelijke gezondheid en welbevinden,
- lichamelijke activiteit geeft een vermindering van stressgevoelens,
- lichamelijke activiteit geeft een afname van de milde en matig ernstige angst- en depressieklachten,
- terwijl ook bij de behandeling van ernstige depressie lichamelijke activiteiten een toegevoegde waarde kunnen hebben**)note
Het wordt wel heel makkelijk gezegd af-en-toe: "Ik ben depressief". Gevoelens van lusteloosheid, vermoeidheid en grijze neutraliteit kunnen, als zij ernstig genoeg zijn, het gevolg zijn van depressie. Maar er kunnen ook andere redenen voro zijn.
Het is daarom bij matheid en lusteloosheid ook goed om even stil te staan bij de vraag of je mogelijk een recente virusinfectie hebt gehad die je nog ondermijnd. Het wisselt per virus maar ons lichaam is nog met herstelwerkzaamheden bezig ook nadat de neus niet meer loopt.
Is er sprake van rouw die het begrijpelijk maakt dat deze gevoelens er zijn? Het kost energie om te leren leven met verlies en hoewel het vaak wordt verward. Depressie is iets anders dan rouw.
Is de futloosheid vooral lichamelijk te voelen en ben je dan bijvoorbeeld ook erg gevoelig voor koude? Dan kan het bijvoorbeeld ook een schildklier probleem (hypothyreoïdie) zijn of een probleem met de suikerspiegel in ons bloed (hypoglykaemie).
Zou het zo zijn dat je dat een seizoensgebonden depressie (SAD) speelt. Dat gaat wat verder als herfst- of wintermoeheid maar het lijkt wel degelijk met het aantal lichturen te maken te hebben. Vrouwen hebben daar vaak iets meer last van dan mannen.
In ieder geval doe je er niet verstandig aan om zomaar op je eigen houtje extra 'zonuren' te gaan maken. Dat kan namelijk lelijk doorschieten in het manische als je dit te grof aanpakt. Een zinnige begeleiding en een degelijke diagnose zijn verstandig dus nogmaals: ga niet alleen lopen modderen.
Depressie is een ernstige klacht. Voor de patiënt zelf, voor de omgeving, voor iedereen is het een klacht om serieus te nemen. Niet iedereen is even opgewekt maar aan de andere kant verdient niemand het om nodeloos in een depressie te hangen.
Het is een complexe klacht. Zelf dokteren is daarom niet verstandig en daarom is het zeker ook onverstandig om zelfmedicatie middels alcohol of drugs te gaan lopen uitproberen. Het zijn valkuilen die de uiteindelijke weg naar genezing alleen maar verlengen.
Het is een complexe klacht die niet alleen maar in 'de geest', het lichaam', het gedrag of de manier van denken.
Het is een klacht waar je maar beter hulp voor kan vragen en je huisarts is een goed startpunt als je serieus en open overlegt.
- *)Koss MP, Butcher JN
- Research on brief psychotherapy.
- In Garfield SL, Bergin AE (Eds.), Handbook of psychotherapy and behavior change. New York: Wiley, 1986:627-670
- ...terug naar de tekst
![[^]](../pics/pylupsml.gif)
- **)Morgan WP, Goldston SE (red.)
- Exercise and mental health.
- Washington: Hemisphere, 1987.
- ...terug naar de tekst
- ***)Bosscher RJ
- Runningtherapie bij depressie
- Thesis Publishers A'dam '91 90-51700792
- ...terug naar de tekst
Auteur (Copyright): Hans R. J. West
These pages, and all contents, are Copyright © 1996-2005 by
(New Media), Utrecht, Holland.
All rights reserved.
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small} |
Wegwijzer op deze HelpDisk |
 HelpDisk.nl |
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small} |
Home-page van deze HelpDisk | |
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small} |
Inhoudelijke vragen |
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
inhoud: Hans R.J. West
layout: H@ns
Copyright & Disclaimer , 20010122