TOP
De afkorting BESM staat voor 'Bio-Emotioneel Self Management'. De BESM maakt gebruik van een ABCDE-tje om de manier van denken duidelijk te maken, net als de [RET (Rationeel Emotieve Therapie) van A. Ellis] waar ik veel waardering voor heb. Zijn ABCDE-model maakt het de cliënt makkelijker om de basis van de RET te onthouden (Actuele Situatie, Beliefs, Consequenties, Dispuut en Effect) en is heel bruikbaar bij de psychoeducatie van de cliënten die gebruik maken van deze therapievorm.Ook in de BESM-benadering wordt op een aantal punten gewerkt met een ABCDE-tjeÉ Alleen, het is wel een andere ABCDE al zijn er zeker ook duidelijke overlappingen.
Misschien is het aardig om daar even wat licht op te werpen zodat we verwarring voorkomen. Ik zal voor de mensen die thuis zijn in de theorie van de RET ook proberen aan te geven waar (volgens mij - discussies zijn altijd welkom-) de verschillen zitten.
Duidelijk zal bij een eerste blik al zijn dat de manier van presenteren van de BESM zwaar leunt op het ABCDE-tje van de Rationeel Emotieve Therapie door Albert Ellis*)note.
Maar zoals de naam al doet vermoeden heeft het Bio-Emotioneel Self-Management veel oog voor de biologische basis van ons menselijke denken."Biology First !"
Net als bij de RET, staat de "" ook bij de BESM voor "Actuele Situatie" (& "Actuele Stimulus")*)note. Maar er is een belangrijk verschil met de RET. Bij de RET is dit de Actuele Situatie in de buitenwereld. Maar omdat de BESM juist ontwikkeld is vanuit een biologisch perspectief voor mensen met ernstiger storingen en verslavingen wordt hier ook de 'Automatische Reactie' bij gerekend.
Bij mensen met een PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis) bijvoorbeeld, zullen bepaalde prikkels nog eerder een stressreactie uitlokken (inclusief de aanzet tot doorbloedingvermindering van de neocortex) dan dat diezelfde prikkels op neocortex niveau zijn aangekomen. Even iets minder technisch verteld is dat: als wij in de buitenwereld iets tegenkomen dat genoeg lijkt op iets dat ons vroeger pijn heeft gedaan, dan zal deze herinnering in het emotionele brein een stress reactie uitlokken. En dat is al gestart nog voordat diezelfde prikkel die aanleiding was voor de stressreactie überhaupt aangekomen is in het deel van ons brein dat nadenkt. (in termen van [het "Mens-Paard-Krokodil-model"] van het zenuwstelsel: Ons Paard heeft iets al 'gespot' nog voordat de Menselijke berijder op z'n rug het in de gaten had. Het dierlijk deel van ons brein is al in paniek geraakt en de stressreactie is zich al aan het voltrekken nog voordat we met het Menselijk denkend deel van ons brein in de gaten hebben dat er iets aan de hand is.
Anders gezegd: onze biologie heeft al gereageerd met een bepaalde vorm van gedrag waarbij de B- en C-stap, die zo aan bod komen, dus worden overgeslagen.Deze Automatische reactie, als zij optreedt, zal vaak de vorm aannemen van een Allergie of een Anesthesie. Bij een Allergie (biologisch: excitatie) zal er bijvoorbeeld boosheid ontstaan of heftigheid in de vorm van angst of opwinding. Bij een Anesthesie (biologisch: inhibitie) zal juist eerder passiviteit ontstaan. Niet-voelen of niet-gedrag. Typerend zijn dan de 'coole' gelaatsuitdrukkingen of opmerkingen als "dat laat me koud.". Het 'rationaliseren', dat bij nader onderzoek eigenlijk zelden echt heel handig blijkt, is daar een voorbeeld van.
Dergelijke vol-automatische reacties zijn al gebeurd voordat we in de gaten hebben dat ze zijn gebeurd. Hierdoor ontstaat een belangrijk verschil tussen de RET en de BESM: het lijkt reëeler om, voor veel mensen met ernstiger trauma's of langdurige ziekmakende atmosferen in het verleden, eerst maar eens aandacht te hebben voor het feit dat de eerste automatische reactie in de binnenwereld en de actuele situatie in de buitenwereld onlosmakelijk met elkaar verbonden zullen zijn. Als iemand daar op een optimale manier mee om wil leren gaan, dan zal daar ook op een handige manier rekening mee moeten houden...
Waarschijnlijk zal iedere ervaren therapeut die een RET-model hanteert bij mensen met dergelijke problematiek soepel overschakelen naar een GGG-model waabij gedacht moet worden over het gevoel en het gedrag. Maar het gegeven dat in de eerste theorie het gevoel en gedrag na de "manier van denken" wordt geplaatst, dat maakt dat bij veel cliënten makkelijk het gevoel van schuld ontstaat: "ik doe het ook iedere keer weer" terwijl dit eigenlijk, gezien de herkomst van de automatische Reactie, niet anders viel te verwachten.
Regelmatig laat ik in trainingen de opmerking vallen "Biology first". Er is een gebied waar niet volledig duidelijk is of we het hier over een aangeboren reflex hebben die de automatische reactie veroorzaakt, of dat wij het hebben over een aangeleerde reflex die onder zulke heftige (emotionele) druk tot stand is gekomen dat hij zich als volautomatisch presenteert in het brein.
Dat wij verder gewoontegetrouw de wereld op een relatief constante manier bekijken, daar denken wij ook nauwelijks over na, in die zin een geautomatiseerde manier van denken.
Het zal duidelijk zijn: de overgangen zijn vloeiend maar ter verduidelijking in dit model even scherp getrokken.
De B, die bij de RET staat voor "Beliefs" of Nederlands vertaald "Basisgedachten", die staat bij de BESM voor 'Bril' (& Boodschappen), de emotionele kleuring waarmee ik gewoonlijk naar mijzelf (en mijn omgeving) kijk.
De Bril is een meer voortdurende manier van kijken naar mijzelf. Dat lijkt natuurlijk sterk op de genoemde Beliefs. Het gebeurt eveneens op een voor- of halfbewust niveau. Anders gezegd: ook de manieren waarop wij naar de wereld en onze automatische reacties kijken verloopt in hoge mate automatisch... Maar er is wel een bewuste invloed op uit te oefenen. Misschien moeten we zeggen gewoontegetrouw. In die zin is de Bril als het ware van een 'hogere orde' dan de Automatismen die we bij de "A" hebben gezien.
We zetten ook vaak een weinig biologisch verantwoorde bril op wanneer we kijken naar onze eigen automatismen. We vinden bijvoorbeeld vaak dat we niet zo zouden reageren en hopen dan dat we het de volgende keer anders zullen doen omdat we het zo negatief zien dat we automatisch gereageerd hebben. We gaan er even soepel aan voorbij dat een mens aan elkaar hang van de automatismen. En we gaan er al zeker aan voorbij dat er nog nooit een automatisme is doorbroken door alleen maar te zeggen: "dat wil ik niet meer". Er is altijd oefening en meestal een leertraject nodig om bepaalde automatismen om te buigen.
Bent u ooit iemand zelf tegengekomen die ook werkelijk geen trek meer kreeg in een sigaret nadat hij uitgelegd had gekregen dat het gezonder is om te stoppen met roken?
Mensen hebben sterk de neiging om hun Beliefsystem onaangetast te laten ondanks sterke bewijzen ertegen.
Wanneer ik een bepaalde bril op zet dan zal ik bepaalde dingen wel zien of juist niet zien, afhankelijk van de bril waar doorheen kijk. Cliënten begrijpen deze term over het algemeen vrijwel gelijk, ook al is het voor ieder mens zonder meer lastig om de Betrekkelijkheid van de eigen bril te (h)erkennen.
Belangrijk om even heel duidelijk te schetsen. Het is de bril waardoor we kijken naar de wereld zoals zich die aan ons voltrekt. Het is de roze bril die we ophebben bij verliefdheid, het is de vuilgrijze bril die we ophebben tijdens depressie.Blinde vlekken: Met name bij anderen (grijns) herkennen we vaak heel aardig dat zij dingen niet lijken te zien die toch zo duidelijk te herkennen zijn... Onze Bril heeft heel duidelijke blinde vlekken. En net als bij de blinde vlek in ons oog: er is niets zo moeilijk te herkennen als de blinde vlek in ons oog. We vullen hem vrij automatisch in met de verwachting van wat wij menen te gaan zien. Sterker nog, we moeten echt moeite doen om waar te nemen wat zich in onze blinde vlek bevind.
De Blinde vlek in onze bril zal ervoor zorgen dat we soms niet reageren op de dingen waar we achteraf gezien waarschijnlijk beter wel op hadden kunnen reageren.Brand punten: We hebben als mens de neiging om bepaalde dingen misschien belangrijker te maken dan andere mensen. Door vroegere ervaringen, door specifieke hongers, verslavingen of wensen zullen we dingen op verschillende wijze waarnemen.
Waar denkt u aan als u ziet:
Bent u net op vakantie geweest in Frankrijk dan zal u waarschijnlijk tot hele andere beelden komen dan een sadomasochist.
De brandpunten kunnen ervoor zorgen dat we soms overmatig reageren op dingen die eigenlijk niet zo groot zijn. Achteraf, als we weer rustig zijn en rustig achteromkijken, dan zullen we ons misschien zelfs schamen over onze overmatige reacties.
Juist omdat een aantal Brandpunten, zoals net al benoemd, direct te maken hebben met pijnlijke momenten in het verleden die een alertheid veroorzaken omdat we bang zijn voor herhaling van de pijnlijke momenten benoem ik ook vaak de Blauwe plekken als subgroep van Brandpunten. De alertheid die ontstaat door pijnlijke herinneringen waardoor we in het heden dingen te veel gewicht kunnen geven.
De B staat ook wel voor "Boodschappen". Ik geef hier te denken aan de Transaktionele Analyse die met de term (Opvoeder)Boodschappen ook verwijzen naar het wereldbeeld en hun beeld van hun kind dat uit eindelijk terecht komt in het zelfbeeld van iemand. Zonder enorm te hoeven gaan graven kan het wel belangrijk zijn om jezelf ervan bewust te zijn wat de boodschappen zijn geweest die de bril hebben gevormd.Theoretisch wil ik mij dan ook aansluiten bij de denkwijze uit de hermeneutische spiraal die laat herkennen hoe wij mensen de fenomenen om ons heen naar de struktuur van onze werkelijkheid Concipiëren. Van "waarnemen" (wahrnehmen) naar "bevatten/geloven"(erfassen) naar "begrijpen/verstaan"(verstehen) en uiteindelijk, om het werkelijk eigen te maken, het "uitleggen/verklaren" (erklären)***)note.
De B staat tussen de "A" en de "C". Letterlijk kunnen we pas gaan nadenken over de werkelijkheid die we hebben waargenomen. Wat ik niet zie als mogelijkheid, daar kan ik niet over nadenken.
In deze zin gaat het dus niet alleen om het beeld dat ik heb van het hier-en-nu. Er zit dus ook een zekere toekomstbeeld in deze brilfase.
Dat heeft enerzijds natuurlijk de kant van de buitenwereld, zoals dat ook in de RET bekend is.
Je zou kunnen zeggen dat één van de glazen van de bril het wereldbeeld is, gericht op de dingen die om ons heen gebeuren.Dus niet alleen de situatie, de 'anderen', de mogelijkheden in de buitenwereld wordt erdoor bekeken. Maar de B kleurt zeker ook de manier waarop men kijkt naar de eigen automatische reacties in de Binnenwereld. Een niet onaanzienlijk deel van het Zelfbeeld. De pijnlijke Blauwe plekken en vooral Blinde vlekken die er op zo'n bril kunnen zitten zorgen er namelijk vaak voor dat mensen nogal onvergeeflijk zijn naar zichzelf. Zo'n negatief Kritische manier van kijken naar bestaande Automatismen maakt zij ook geen voorwaarden kunnen scheppen om nieuwe automatismen aan te leren zodat het probleem blijft bestaan. Een Bevestigende, of zelfs een Belonende blik zou daar meer mogelijkheden scheppen doordat iemand zich dan kan belonen als men een kleine stap voorwaarts heeft gedaan.
![[ -> ]](../pics/pylrchts.gif)
BESM 02![[^]](../pics/pylupsml.gif){kind=small}
![[wegwijzer]](../pics/kompas.gif){kind=small}
![[HelpDisk]](../pics/smlhelpd.gif){kind=small}
![[antwoorden]](../pics/lampje.gif){kind=small}
![[ design by: H @ n s ]](../pics/dsignhns.gif){kind=small}
