PraatmetHans.nl

Risico-inventarisatie (algemeen)

geen vragen maar inzicht: 10 - 15 minuten leestijd

Risico's

Het is handig om een beetje na te denken over risico's. Daarvoor hebben we straks zo vier formulieren om in te vullen maar eerst even een klein stukje theorie over de manier waarop dingen risicovol kunnen zijn en of je wel moet willen leven zonder risco...

 

   ƒ           ?            !           s           r          ∀  

Wat maakt risico's nou eigenlijk riscovol?

Het model van Fine & Kinney

Als je jezelf bedenkt dat sommige verzekeraars hun werk nou eenmaal niet doen voor het algemeen nut en de goede gevoelens van hun klanten maar vooral om winst te maken, dan wordt ineens heel begrijpelijk dat verzekeraards erg hard bezig zijn om risico's in te schatten. Uiteindelijk is hun winst namelijk alleen maar zeker als zij in staat zijn om te berekenen hoe de polissen opgeteld duurder zijn dan de uitkering van geld aan klanten. Als we dus iets willen leren van risico's dan kunnen we waarschijnlijk het best bij verzekeraars afkijken en zij gebruiken vaak de zogenaamde Kinney-methode.

Situaties, mensen, gevoelens... ze kunnen op twee manieren risicovol zijn

  1. door de kans dat iets mis gaat.
  2. door de (negatieve) gevolgen voor mijzelf of voor anderen.
dus: "Risico" = Kans x Effekt (de negatieve gevolgen)

 

Kijkend naar de negatieve Effekten

Laten we even achteraan starten bij de effekten.

Voorbeeldje ter verduidelijking: de kans dat ik struikel is best groot als ik mijn veters niet vaststrik maar ze los laat slingeren terwijl ik loop. De negatieve gevolgen zijn echter waarschijnlijk niet zo heel erg groot. Ik zal misschien mijn neus stoten, in het ergste geval breek ik mijn pols. Maar de kans dat ik struikel en gelijk mijn nek breek is toch echt niet zo heel erg groot. Het effect van het risico is niet al te zwaarwegend.

Als ik, ander voorbeeld, de kans ga bekijken dat ik aangereden wordt als ik midden in de nacht de spoorweg over steek dan is ie niet zo heel erg groot. Want om 04:00 uur s'nachts rijden er echt nog niet zo erg veel treinen. Maar als ik wordt aangereden is de kans toch wel erg, erg klein dat ik er vanaf kom met "slechts een polsbreukje". Daarom is het toch wel een erg groot risico om midden in de nacht over de spoorwegen te gaan lopen.

 

risico's voor mij en risico's voor anderen

Een ander punt daarbij is natuurlijk de vraag voor wie de gevolgen voelbaar zullen zijn. Stel dat ik met een lekkend flesje met het mazelen-virus in een open auto door de bebouwde kom van bepaalde dorpen in Nederland ga rijden, en ik ben zelf niet alleen beschermd door geloof maar ook door een goede vaccinatie, dan ben ik natuurlijk wel een schoft. Want het risico voor mijzelf is klein terwijl de gevolgen voor die omgeving verschrikkelijk kunnen zijn.
Bij het inschatten van risico's is het goed om te bedenken dat het risico voor mijzelf of het risico voor een ander niet altijd hetzelfde is.

Effekt = Effekt voor anderen X Effect voor mij

Neem bijvoorbeeld het risico van mijn drinken voor mijn kinderen. Het korte termijn risico voor mij is niet per sé erg groot als ik mijn kind in bad stop terwijl ik een paar borreltjes gehad heb. Maar hoe is dat voor het kind? Natuurlijk hoop ik echt van harte dat het niemand ooit meer overkomt maar ik heb in een kwart eeuw verslavingsbehandeling nou toch al een paar keer meegemaakt dat ik van klanten zelf of van hun partner of kinderen hoorde dat iemand, ècht heel liefdevol bedoeld, zijn kind in het badwater liet glijden maar helaas net eventjes vergeten was om óók de koude kraan open te draaien. Totaal niet(!) de bedoeling! Maar uiteindelijk was de rekening wel voor het kind.
Duidelijk zal zijn dat je dus bij het inschatten van risico's ook nog eens over termijnen moet gaan denken. De gevolgen voor mij kunnen op korte termijn klein zijn. Maar stel dat, minder dramatisch natuurlijk als dit voorbeeld dat ik net schets, de gevolgen voor je kind toch groter zijn dan dat jij op dat moment door had, dan komt dat risico waarschijnlijk als een boemerang terug tegen de tijd dat die kinderen volwassen zijn. Eens te meer -en ik bedoel dit werkelijk niet lullig maar juist realistisch- omdat jij dus onder invloed bent wat de herinneringen positief kleurt, terwijl de ander dat middel niet in z'n bloed had. Door dat verschil kunnen echt heel erg vervelende misverstanden ontstaan.

 

de kans dat iets mis gaat

In het eerste voorbeeld dat ik gaf liet ik al zien dat er kans dat er iets gebeurt in situatie tot situatie zal verschillen. Maar als we daar dus even wat verder over nadenken dan zien we dat ook de kans dat iets mis gaat weer twee kanten heeft.

Kans = Waarschijnlijkheid X Blootstelling

 

de waarschijnlijkheid van het risisco

De waarschijnlijkheid vaneen risico heeft te maken net de kans dat een effekt optreedt. Als we bijvoorbeeld de verschillende geslachtsziekten bekijken dan zie je dat de agressieve bacteriën een grotere kans geven op besmetting dan bijvoorbeeld HIV. Als je vrijt met iemand met gonorrhoe bijvoorbeels is de kans op besmetting véél en veel groter dan de kans dat je besmet raakt met HIV als je met iemand vrijt die HIV-positief is. Dat we toch liever de eerste ziekte hebben omdat dat nog redelijk makkelijk te behandelen is, terwijl de tweede toch nog minstens levenslang is en nog vaak genoeg levensgevaarlijk. De waarschijnlijkheid van de besmetting is natuurlijk niet alleen afhankelijk van de heftigheid van de bacteriën en virussen. Aan de andere kant is het ook nogal belangrijk wat je met wie doet tussen de lakens (of elders). Wanneer je één enkele keer met iemand vrijt zonder condoom dan kan je pech hebben dan is dat een heel ander verhaal dan iemand die zich regelmatig in darkrooms begeeft zonder gebruik te maken van de condooms die daar inmiddels moeten hangen van de GGD.

 

De blootstelling

Want een risico wordt natuurlijk groter als iemand zich er vaak aan blootstelt. Nee, niet iedere keer dat een man en een vrouw onbeschermd vrijen zal er een zwangerschap ontstaan. Maar wanneer met enige regelmaat... het maakt de kans op zwangerschap minstens groter.
Terug naar de risico's op een terugval of een wegglijder wordt natuurlijk wel groter wanneer iemand zichzelf vaak in de situatie brengt waarin gebruik aantrekkelijk is.
Wanneer ik bijvootbeeld altijd een thuis-drinker was, als ik alleen in huis was zonder veel remmen en met genoeg drank bij de hand. Als ik dan uitga en een kroeg bezoek dan ben ik niet per sé bezig met "blootstelling". Juist als ik thuis ga zitten zonder iemand te ontvangen, daar. Zeker als ik dan ook nog om de één-of-andere reden mijn drankkast vol heb staan. dan ben ik wel degelijk bezig met blootstelling aan mijn trek.

 

Risicoscores naar aanleiding van de methode van Kinney

Fine, Kinney en Wiruth probeerden de ernst van risico's in te schatten door ze te scoren naar aanleiding van het product van drie parameters

R = W x B x E (de Kinney- methode)
De risicoscore R wordt berekend als het product van drie parameters:
  • W = de waarschijnlijkheid van het risico
  • B = de blootstellingsfrequentie aan het risico
  • E = de ernst of het effect van het risico

De waarschijnlijkheid geeft dus aan hoe groot de kans is dat het effect optreedt, in ons geval de kans op verlies van controle op het gebruik bij de gevaarlijke situatie die je aan het bekijken bent.
De blootstellingsfrequentie geeft aan hoe vaak een gevaarlijke situatie zich voordoet.
Situaties kunnen bijvoorbeeld gevaarlijk zijn als ik tevoren geen voorbereidingen heb genomen.
Of er kan sprake zijn van een verschillende risico's. Denk bijvoorbeeld aan een combinatie van een lastige situatie waarin gebruik makkelijk is, samen met een gebeurtenis die maakt dat de gevoelens moeilijk zijn. Het is begrijpelijk dat door een combinatie van risico's het totale risico exponentieel oploopt!

 

duidelijker gecalculeerde risico's voor mijzelf en mijn relaties

Risico = Kans (1 - 10) X Blootstelling (1 - 10) X Effect (gewicht voor jezelf maar ook blootstelling aan anderen) (1 - 100)

Risico score is:

Waarschijnlijkheid:

Blootstelling:

Effecten (negatieve gevolgen voor jouzelf):

Effecten (negatieve gevolgen voor anderen)

 

bedrijfsleven

Mogelijk is het verduidelijkend om ook de betekenis van een dergelijke cijfermatige aanpak te bekijken voor verzekeraars en bedrijfsleven. Sla dit gerust over als het minder je interesse heeft.

W Waarschijnlijkheid van het risico B Blootstellingsfrequentie E Effect of ernst Schade aan personen (of materiëel)
gebruikt in verzekeringswereld
10 - Te verwachten, bijna zeker
  6 - Zeer goed mogelijk
  3 - Ongewoon, doch mogelijk
  1 - Onwaarschijnlijk, maar mogelijk in grensgevallen
0,5 - Denkbaar maar onwaarschijnlijk
0,2 - Praktisch onmogelijk
0,1 - Bijna niet denkbaar, virtueel onmogelijk
10 - Voortdurend
  6 - Regelmatig
  3 - Af en toe, wekelijks
  2 - Soms, maandelijks
  1 - Zelden, enkele malen per jaar
0,5 - Zeer zelden, minder dan 1 maal per jaar
100 - Catastrofaal Vele doden
40 - Ramp Verschillende doden
15 - Zeer ernstig 1 dode
7 - Aanzienlijk, ernstig letsel
3 - Belangrijk letsel, arbeidsverzuim
1 - Betekenisvol Mogelijk EHBO nodig
R Risico score
>320 = Zeer hoog (overweeg het stopzetten van de activiteiten)
160-320 = Hoog (onmiddelijke maatregelen zijn vereist)
70-180 = substantieel (correctie is nodig -termijn-)
20-70 = Mogelijk (aandacht gewenst)
<20 = Licht (misschien aanvaardbaar)

risico-inventarisatie helpt je om beter voor te bereiden of om dingen handiger te voorkomen (of een combinatie van die twee)

 


risico inventarisatie

Last van verslaving? PraatmetHans .nl
Copyright 2012 Hans RJ West