Controleer je Verslaving .nl is een site in samenwerking met PraatmetHans.nl.

tips voor verwijzers

arts.controleerjeverslaving.nl


Zonder te claimen dat ik de waarheid in pacht zou hebben heb ik een paar tips voor de behandelaars van een groep cliënten die vaak als problematischg wordt gekenschetst.

Per definitie is een patiënt/cliënt (verder pt.) waar u over twijfelt over afhankelijkheid/verslaving in de situatie waarin hij inmiddels is doordat deze patiënt/cliënt waarschijnlijk méér middelen gebruikt (kwantitatief), of op onhandige wijze middelen gebruikt (kwalitatief), anders dan hij/zij zèlf zou willen.
Daarbij is het handig de volgende aspecten voor ogen te houden

  1. de biologische verslaving die zich vertaalt in fysieke, en psychologische zucht en trek
  2. de emotioneel/ psychologische waardde die het gebruik van middelen heeft gekregen als coping strategie om de balans te behouden in het leven.
om te spreken met prf. Schippers:
"heeft het middel het gewicht van een brace, van een kruk, of inmiddels het karakter van een rolstoel gekregen voor jouw klant?"

Schaamte

Naast de soms te simpele manier waarop maatschappelijk wordt nagedacht over verslaving -en daarmee de maatschappelijk oordeel over de "verslaafde"- is ontkenning van gebruik en verslaving aantrekkelijk. Vaak heeft de schaamte van de pt. zelf, doordat iemand zich qua gebruik niet aan de eigen afspraken heeft gehouden, het gevolg dat we doen wat we bij schaamte doen: we verstoppen onszelf. Dus het valt niet te verwachten dat de pt. erg geïnteresseerd zal zijn in een gesprek over middelengebruik als hij/zij (m:v= 2:1) er ook maar enigszins lucht van krijgt dat dit veroordeeld wordt door zijn gesprekspartner. Dit houdingsaspect van de behandelaar is lastig maar wel vrij cruciaal. In verschillend onderzoek blijkt telkens weer dat de relatie met de klant meer voorspellend is voor een positieve uitkomst, meer dan de gevolgde strategie.

Het is niet een makkelijke positie als behandelaar omdat common sense toch vaak heel helder laat zien dat pt. er echt verstandig aan zou doen om te stoppen met gebruik. Maar het is juist dit helder gevoel voor wat belangrijk is voor de kwaliteit van leven dat is aangetrast door verslaving. Juist omdat het een verslaving aangrijpt (ter hoogte van de nucleus accumbens, middels de dopamine gateway) in het hersen gebied van deze functie -wat is belangrijk-.

Het voelt voor de pt. waardevol.

Nota Bene: het middel voelt voor de pt. meestal eerder "waardevol"/ "belangrijk" ervaren dan als "lekker". Ook al is dat vaak de reden die wordt aangegeven omdat pt. cognitief ook wel snapt dat er "iets niet pluis " is. Dan is het maatschappelijk geaccepteerde "lekker" vaak met minder cognitieve dissonantie aan zichzelf te verkopen dan "belangrijk" (hoewel in een rustig gesprek veel pt., verderop in het verslavingsproces, vaak aangeven dat zij het weliswaaar vroeger lekker vonden, dat zij er mogelijk nog steeds op hopen dat het nogmaals zo lekker gaat zijn, maar dat zij eigenlijk ook wel weten dat het gewoon niet echt "lekker" meer is om te gebruiken). De gehaastheid waarmee men het middel ook tot zich neemt laat vaak al helder zien dat het niet meer gaat om "genieten".

Aandachtpunten

  1. Medicamenteuze ondersteuning grijpt hier vaak op aan, enerzijds door trekreductie, anderzijds door aversie-middelen die overigens ook trekverminderend kan uitpakken ("het geeft rust want ik hoef er verder de hele dag niet meer over na te denken, ik heb 's ochtends al beslist dat ik vanavond niet ga drinken")
  2. Begrip zonder veroordeling is een ander belangrijk aangrijpingspunt: Voor- nadelen balansen (tekst voor klanten) en inzicht in de redenen van gebruikt, de functie-analyse (tekst voor klanten) kunnen handig zijn om grip te krijgen op levenskwaliteit en de rol van de middelen daarin.
  3. Een andere route is een meer waarden-gerichte, of zelfs spirituele, met aandacht voor geloof en normen en waarden, aandacht voor identiteit en de persoonlijke ideeën over kwaliteit van leven (teksten voor klanten).
    Het praktisch vertalen van een dergelijke aanpak is vaak wel belangrijk. Anders blijft het vaak bij "op wilskracht" niet-drinken/ -roken/ -slikken/ -snuiven. En we weten allemaal dat wilskracht op den duur niet zo sterk is. Zeker wanneer het niet goed geoefend werd ;-) Ervaren dat er nieuwe uitdagingen zijn en dat men op nieuwe wijzen bevestigd kan worden in het leven zijn gedragstheapeutisch belangrijk om het vol te kunnen houden.
  4. Een laatste aangrijpingspunt -zeker in het contact met de behandelind arts- is natuurlijk gewoon de angst voor de gezondheid. U heeft als arts natuurlijk een rol heeft in het genereren van voldoende "actualiteit" bij deze angst. Overdrijf dat niet. Als "de soep blijkbaar niet zo heet gegeten wordt" dan vervalt deze route o.h.a. voor de toekomst.
    Punt van aandacht hierbij is natuurlijk dat regelmatig gebruik wordt ingezet als angstremmer waardoor letterlijk het ervaren van de emotie angst inmiddels een reden kan zijn om trek te krijgen. Een vicieuze cirkel waar deze pt. vaak maar moeizaam zelfstandig uitkomen -vragen als "is gebruik prettig als je ergens bang voor bent?" kunnen in deze richting wijzen.

valkuil

De meest voorkomende valkuil in verslavingsbehandeling is dat we er als behandelaars vanuit gaan dat de pt. zich gemotiveerd zal voelen (!) omde verslaving te controleren op het moment dat hij/zij inzicht heeft in de schadelijkheid.

Psycho-educatie waarbij duidelijk wordt gemaakt dat bepaalde (communicatieve en emotionele) vaardigheden natuurlijk niet meer geoefend hoeven te worden als ik chemisch de balans aanbreng, en dat bepaalde 'allergische' gevoelens natuurlijk alleen maar "normaal" en "uit te houden" worden door desentisatie, doordat je ze ook inderdaad tegenkomt in het dagelijks leven en e niet telkenmale "zoek laat raken" middels gebruik. Dit, soms lastig te verwerven, inzicht is vaak wel een voorwaarde voor de motivatie om met dergelijke gevoelens aan de slag te gaan. Maar wanneer ruim de tijd is genomen voor de functie-analyse wordt die tijd vaak in deze gespreksonderwerpen terug verdiend.
Maar het ligt eigenlijk altijd gevoelig en heeft altijd meer tijd nodig dan je zou wensen bij de huidige behandeldruk.

Aandacht voor de sociale kant van gevoelens die ontstaan bij het weigeren van gebruik: omgaan met peer-pressure, of juist omgaan met de leegte in het sociaal netwerk wanneer er niet meer gebruikt wordt, dat zijn praktische stappen die vaak nodig zijn om het idee van controle, als het eenmaal is ontstaan, ook om te gaan zetten in de dagelijkse praktijk..

motivatie

Men ziet verslaafden vaak als ongemotiveerde mensen die zich niet aan hun afspraken willen houden. Wanneer u begrip ontwikkeld voor de neurologie onder de verslaving (en ik kom graag eens langs op een klinische les) ;-) dan wordt het makkelijker om te herkennen dat de pt. zich wel degelijk aan de afspraken WIL houden maar dat hij/zij onvoldoende aandacht besteedt aan de dingen die er moeten gebeuren om te kunnen willen.
"De verslaafde" is niet ongemotiveerd, hij zij is anders (en helaas wisselend) gemotiveerd omdat verslaving juist op deze gebieden aangrijpt. Wanneer wij als behandelaars snappen dat iemand oprecht kan willen maar dat dit (voorlopig) geen enkele garantie hoeft te geven voor het uiteindelijk gedrag in relatie tot het middel, dat helpt ons ook om een emotionele houding te bewaren die voor een langdurige behandelrelatie, inclusief terugvallen, nodig zal zijn. Een manier om óók te kijken naar verslaving is immers dat veralaving een chronische neurologische aandoening is?

Omissies of onduidelijkheden?

Bij vragen over deze tekst, of wanneer u meer uitleg wenst (online of irl), of wanneer u uw eigen fomulieren hier opgenomen zou willen zien: neem graag hier even contact met ondergetekende, a.u.b. ?

 

Benieuwd naar feedback en vriendelijk groetend,

Hans RJ West


Natuurlijk leiden er veel wegen naar Rome... en soms is het ook best een zoektocht om een passende weg te vinden. Ik hoop met deze formulieren uw gesprekken te optimaliseren en te concretiseren.

Last van verslaving? PraatmetHans .nl
Copyright 2012 Hans RJ West